آیا خانواده میتوانند حقوق و مطالبات باقیمانده بازنشستهای را که فوت کرده دریافت کنند؟ بله؛ شکایت بابت حقوق بازنشسته متوفی با توجه به نوع مطالبه، وضعیت وراث و صندوق بازنشستگی ممکن است از طریق درخواست اداری، دادگاه عمومی یا دیوان عدالت اداری پیگیری شود. نخست باید مشخص شود منظور، حقوق پرداختنشده تا زمان فوت است یا مستمری و حقوقی که پس از فوت برای افراد واجد شرایط برقرار میشود؛ زیرا این دو موضوع از نظر مبنا، مدارک و مرجع رسیدگی تفاوت دارند.
حقوق، مزایا، عیدی، مطالبات معوق یا مبالغی که بازنشسته تا زمان حیات مستحق دریافت آن بوده، معمولاً بخشی از ترکه محسوب میشود و اصل آن باید به وراث قانونی پرداخت شود. پرداخت این مبالغ به یک نفر، بدون احراز سمت او، ممکن است با مشکل مواجه شود. در مقابل، مستمری بازماندگان حق مستقلی است که فقط برای اشخاصی برقرار میشود که طبق مقررات صندوق مربوط، شرایط لازم را داشته باشند؛ بنابراین هر وارثی الزاماً مستحق دریافت مستمری نیست.
در مطالبات متعلق به متوفی، وراثی که در گواهی انحصار وراثت معرفی شدهاند، ذینفع هستند؛ البته سهم هر شخص با توجه به مقررات ارث و وضعیت سایر وراث تعیین میشود. اگر یکی از وراث محجور باشد، ولی یا قیم او باید با رعایت حدود قانونی اقدام کند. برای مستمری بازماندگان، ملاک اصلی، شرایط مقرر در قوانین و مقررات صندوق است، نه صرفاً داشتن عنوان وارث. همچنین وجود همسر، فرزند یا افراد تحت تکفل میتواند در میزان و استمرار پرداخت اثر بگذارد.
نبودن فیش حقوقی مانع قطعی طرح درخواست نیست؛ زیرا صندوق میتواند سوابق پرداخت و حکم حقوقی را بررسی کند. با این حال، ارائه هر مدرکی که مبلغ و دوره مطالبه را روشن کند، احتمال رسیدگی سریعتر را افزایش میدهد.
در گام نخست، باید درخواست کتبی به شعبه یا اداره صندوق بازنشستگی ارائه و شماره پیگیری دریافت شود. اگر مشکل با اصلاح سوابق یا پرداخت اداری حل نشود، مرجع بعدی به ماهیت اختلاف بستگی دارد. اعتراض به تصمیم یا خودداری یک نهاد دولتی و صندوق مشمول مقررات عمومی، ممکن است در صلاحیت دیوان عدالت اداری قرار گیرد؛ اما اختلاف درباره مالکیت ترکه، سهمالارث یا الزام اشخاص خصوصی، معمولاً در دادگاه عمومی حقوقی مطرح میشود. تشخیص نهایی به نوع صندوق، خواسته و طرف دعوا وابسته است.
فرض کنید آقای «رضایی» پس از فوت، دو ماه حقوق و مزایای پرداختنشده داشته و صندوق فقط بخشی از آن را به حساب متوفی واریز کرده است. همسر و دو فرزند او پس از دریافت گواهی انحصار وراثت، درخواست کتبی خود را ثبت میکنند. اگر صندوق از پرداخت باقیمانده خودداری کند، شکایت بابت حقوق بازنشسته متوفی باید با تعیین دقیق خواسته، دوره زمانی و مدارک پرداختنشدن مطرح شود. در این وضعیت، دادگاه یا مرجع رسیدگیکننده درباره استحقاق مبلغ و سهم هر وارث تصمیم میگیرد؛ نه اینکه صرفاً بر مبنای ادعای شفاهی، کل مبلغ را به درخواستکننده بدهد.
طرح دعوا به نام یکی از وراث بدون معرفی سایر ذینفعان، اشتباه در انتخاب مرجع، مشخص نکردن تفاوت حقوق معوق با مستمری بازماندگان و ارائه نکردن پاسخ کتبی صندوق از خطاهای رایج است. همچنین نباید تصور کرد صرف ثبت درخواست، نتیجه قطعی ایجاد میکند؛ میزان بدهی، مقررات صندوق، سوابق بیمهای و وضعیت وراث باید بررسی شود. برای شکایت بابت حقوق بازنشسته متوفی بهتر است پیش از اقدام، خواسته و طرف دعوا دقیق تعیین شود.
برای پیگیری حقوق متوفی، ابتدا نوع مطالبه و اشخاص ذیحق را مشخص کنید، سپس مدارک را تکمیل و درخواست اداری ثبت کنید. در صورت رد یا سکوت مرجع، انتخاب دادگاه عمومی یا دیوان عدالت اداری به ماهیت اختلاف بستگی دارد. استفاده از مشاوره حقوقی در پروندههای دارای چند وارث، محجور یا سابقه پرداخت ناقص، از طرح دعوای نادرست جلوگیری میکند.