آیا دهیاری میتواند برای تفکیک زمین روستایی مبلغی مطالبه کند؟ پاسخ این است که شکایت بابت حق تفکیک دهیاری زمانی قابل طرح و مؤثر است که مطالبه انجامشده فاقد مبنای قانونی، خارج از تعرفه مصوب یا بیشتر از میزان مقرر باشد؛ صرف صدور قبض یا اعلام شفاهی، بهتنهایی مجوز قانونی دریافت وجه محسوب نمیشود.
تفکیک زمین با دریافت وجه از دهیاری یکسان نیست. تفکیک، اقدامی ثبتی و شهرسازی است که ممکن است به تأیید مراجع مختلف نیاز داشته باشد؛ اما وجهی که دهیاری مطالبه میکند باید بر اساس قانون، مقررات معتبر و تعرفهای باشد که از مرجع صلاحیتدار تصویب و ابلاغ شده است. دهیاری نمیتواند صرفاً با تصمیم داخلی، توافق شفاهی یا استناد کلی به هزینههای جاری، مبلغی را بر مالک تحمیل کند.
همچنین باید میان حق تفکیک، هزینه کارشناسی، هزینه تهیه نقشه، عوارض محلی و هزینههای ثبتی تفاوت گذاشت. ممکن است هرکدام مرجع دریافت و مبنای محاسبه جداگانهای داشته باشند. بنابراین پیش از اعتراض، عنوان دقیق وجه، مستند مطالبه، تعرفه سال مربوط و محدوده صلاحیت دهیاری باید بررسی شود.
برای پیگیری شکایت بابت حق تفکیک دهیاری، مدارک باید نشان دهد چه مبلغی، بابت چه خدمتی و با استناد به کدام تصمیم مطالبه شده است. مدارک کاربردی عبارتاند از:
اگر مطالبه شفاهی است، بهتر است درخواست کتبی برای اعلام مبلغ و مبنای قانونی آن ارائه شود. ثبت درخواست در دبیرخانه و نگهداری شماره پیگیری، ارزش اثباتی بیشتری از گفتوگوی شفاهی دارد.
در گام نخست، اعتراض کتبی را به دهیاری و شورای اسلامی روستا ارائه کنید و لغو مطالبه یا اصلاح مبلغ را بخواهید. سپس میتوان موضوع را از بخشداری، فرمانداری یا استانداری پیگیری کرد؛ این مسیر اداری ممکن است به اصلاح اشتباه کمک کند، اما همیشه جایگزین رسیدگی قضایی نیست.
چنانچه تصمیم یا اقدام دهیاری، بهعنوان نهاد عمومی، موجب تضییع حق شده باشد، رسیدگی به اعتراض نسبت به تصمیمات و اقدامات اداری معمولاً در صلاحیت دیوان عدالت اداری قرار میگیرد. اگر هدف، بیاعتبار کردن یک تعرفه یا مصوبه عمومی باشد، نوع خواسته با زمانی که فقط به یک قبض یا مطالبه شخصی اعتراض میشود تفاوت دارد. انتخاب دقیق خواسته، طرف شکایت و زمان ثبت دادخواست اهمیت اساسی دارد. مهلت اعتراض نیز بسته به نوع تصمیم، نحوه ابلاغ و مقررات حاکم تعیین میشود و نباید بدون بررسی اسناد، عددی قطعی برای آن اعلام کرد.
فرض کنید مالک قطعهای در روستا برای اخذ تأیید نقشه تفکیکی، با مطالبهای تحت عنوان «حق تفکیک دهیاری» روبهرو شده است، اما دهیاری نه تعرفه مصوب را ارائه میکند و نه مبنای محاسبه را توضیح میدهد. مالک ابتدا درخواست کتبی و تصویر مستند مطالبه را مطالبه میکند. اگر پاسخ روشن نباشد، شکایت بابت حق تفکیک دهیاری را با پیوست سند، نقشه، قبض و مکاتبات در مرجع صالح مطرح میکند. نتیجه پرونده به اعتبار تعرفه، صلاحیت مرجع تصویبکننده و مدارک موجود بستگی دارد؛ بنابراین صرف عنوان قبض، تضمینکننده محکومیت دهیاری نیست.
پرداخت بدون دریافت رسید، اعتراض صرفاً شفاهی، اشتباه گرفتن هزینه ثبت با عوارض محلی و طرح دعوا علیه شخصی بهجای نهاد تصمیمگیرنده از خطاهای رایج است. در متن دادخواست باید مشخص شود مطالبه چرا غیرقانونی، مازاد یا فاقد مستند است و خواسته دقیقاً لغو قبض، استرداد وجه یا ابطال مقرره است. در صورت پرداخت وجه، استرداد آن نیز نیازمند اثبات غیرقانونی بودن دریافت و تعیین مسیر صحیح رسیدگی است.
شکایت بابت حق تفکیک دهیاری زمانی شانس بیشتری دارد که مالک، مستند مطالبه، تعرفه معتبر، صلاحیت مرجع و مبلغ واقعی را بررسی و همه مدارک را ضمیمه کند. پیش از اقدام، عنوان وجه را با هزینههای ثبتی و شهرسازی تفکیک کنید و برای تعیین مرجع و خواسته مناسب، از مشاوره حقوقی مبتنی بر اسناد پرونده استفاده کنید.