آیا میتوان بابت دریافت پول در برابر انتقال جنین یا واسطهگری در این زمینه اقدام کرد؟ بله، شکایت بابت خرید جنین اهدایی در صورت وجود قرائن کافی درباره دریافت وجه، فریب، جعل مدارک یا تخلف مرکز درمانی قابل بررسی است؛ با این حال، صرف اختلاف میان زوجین یا ناموفق بودن درمان، بهتنهایی خریدوفروش را ثابت نمیکند. در نظام حقوقی ایران، اهدای جنین برای زوجین نابارور باید از مسیر قانونی، پزشکی و قضایی انجام شود و با معامله تجاری جنین تفاوت دارد.
قانون نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور، اهدای جنین را در چارچوبی مشخص و با رعایت شرایط زوجین، سلامت پزشکی و نظارت مراجع مربوط پیشبینی کرده است. بنابراین، پرداخت هزینههای متعارف درمان، آزمایش، نگهداری یا انتقال، لزوماً به معنای خرید جنین نیست. ادعا زمانی اهمیت کیفری بیشتری پیدا میکند که وجهی خارج از هزینههای مشروع، در برابر تحویل جنین یا معرفی اهداکننده مطالبه شده باشد.
همچنین باید میان «جنین اهدایی»، «اسپرم یا تخمک اهدایی» و «کودک حاصل از رحم جایگزین» تفاوت گذاشت؛ هرکدام آثار پزشکی و حقوقی متفاوتی دارند. تشخیص دقیق موضوع در تعیین مرجع رسیدگی و نوع خواسته مؤثر است.
در شکایت بابت خرید جنین اهدایی، ادعا باید با نشانههای قابل بررسی همراه باشد. مدارک ممکن است شامل موارد زیر باشد:
اسکرینشات بهتنهایی همیشه کافی نیست و ممکن است اصالت، هویت فرستنده و ارتباط آن با موضوع بررسی شود. از دستکاری پیامها، انتشار عمومی اطلاعات اهداکننده یا تهدید طرف مقابل نیز باید پرهیز کرد؛ زیرا میتواند برای شاکی مسئولیت جداگانه ایجاد کند.
اگر ادعا ناظر به جرمهایی مانند کلاهبرداری، جعل، دریافت وجه غیرقانونی یا اقدامات مجرمانه مشابه باشد، شکایت کیفری معمولاً از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت و برای رسیدگی به دادسرای صالح ارسال میشود. صلاحیت محلی میتواند بر اساس محل وقوع عمل، محل پرداخت یا محل اقامت متهم تعیین شود و تشخیص نهایی با مرجع قضایی است.
ثبت شکایت به معنای اثبات جرم نیست و ممکن است دادسرا به دلیل فقدان دلیل کافی، موضوع را منع تعقیب کند. همچنین اگر اختلاف صرفاً قراردادی یا مالی باشد، مسیر حقوقی میتواند مناسبتر از شکایت کیفری باشد.
فرض کنید زوجی پس از مراجعه به یک واسطه، مبلغی را به حساب شخصی واریز میکند و در پیامها عبارت «هزینه خرید جنین» درج میشود. اگر واسطه مجوز قانونی نداشته، وجهی بیش از هزینههای درمان گرفته و سپس از تحویل مدارک یا انجام تعهد خودداری کرده باشد، شکایت بابت خرید جنین اهدایی میتواند با ادعای فریب و دریافت وجه غیرمجاز مطرح شود. نتیجه پرونده به اصالت پیامها، علت واقعی پرداخت، نقش مرکز درمانی و احراز سوءنیت وابسته است؛ بنابراین صرف عنوان درجشده در پیام، نتیجه قطعی ایجاد نمیکند.
شکایت بابت خرید جنین اهدایی نیازمند تفکیک اهدای قانونی از معامله تجاری و جمعآوری دلیل معتبر است. پیش از اقدام، قراردادها، پرداختها و سوابق پزشکی را منظم کنید و برای انتخاب مسیر کیفری یا حقوقی، موضوع را با وکیل آشنا با دعاوی پزشکی، خانواده و جرایم مالی بررسی نمایید.