اگر شریک، کارگزار یا ذینفع از پرداخت سهم قانونی یا قراردادی شما خودداری کند، چه اقدامی لازم است؟ برای شکایت بابت دریافت حق السهم باید ابتدا مبنای استحقاق، میزان سهم و سررسید پرداخت با قرارداد، اسناد مالی یا سایر دلایل قابل اثبات شود و سپس دادخواست مطالبه وجه یا اجرای تعهد در مرجع صالح ثبت شود. صرف ادعای شفاهی، بدون ارائه دلیل کافی، معمولاً برای صدور حکم کافی نیست.
حق السهم ممکن است از قرارداد شراکت، توافق تقسیم سود، اساسنامه شرکت، قرارداد سرمایهگذاری، فعالیت واسطه یا حتی توافق کتبی درباره تقسیم درآمد ناشی شود. مهم است مشخص شود سهم مورد ادعا، «سود قطعیشده» است یا صرفاً درصدی از درآمد احتمالی. در برخی قراردادها پرداخت سهم منوط به وصول وجه از مشتری، کسر هزینهها یا تنظیم صورتحساب نهایی شده است.
اگر قرارداد معتبر باشد و تعهد پرداخت فرارسیده باشد، ذینفع میتواند مطالبه اصل مبلغ و در صورت وجود شرایط قانونی، خسارت تأخیر تأدیه را نیز درخواست کند. چنانچه رابطه طرفین شراکت باشد، پیش از تعیین مبلغ، ممکن است رسیدگی به حسابها، بررسی هزینهها یا ارجاع امر به کارشناس ضرورت پیدا کند.
در شکایت بابت دریافت حق السهم، خواهان باید فقط وجود رابطه را ثابت نکند؛ بلکه باید میزان سهم، زمان پرداخت و تخلف طرف مقابل را نیز تا حد امکان روشن سازد. اگر مبلغ دقیق مشخص نیست، میتوان با درخواست حسابرسی یا کارشناسی، تعیین میزان واقعی را پیگیری کرد؛ البته نتیجه به مفاد قرارداد و اسناد موجود وابسته است.
این اختلاف معمولاً ماهیت حقوقی دارد و از طریق ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی آغاز میشود. مرجع رسیدگی بر اساس مبلغ خواسته، نوع دعوا و صلاحیت محلی تعیین میشود؛ بنابراین نمیتوان بدون بررسی جزئیات، صلاحیت یک مرجع خاص را قطعی اعلام کرد. معمولاً دعوا علیه شخص یا شرکت متعهد و در محل مقرر قانونی یا قراردادی مطرح میشود.
در متن دادخواست باید خواسته بهطور دقیق درج شود؛ برای نمونه مطالبه اصل حق السهم، خسارت تأخیر در صورت وجود شرایط، هزینه دادرسی و حقالوکاله طبق مقررات. ارسال اظهارنامه پیش از طرح دعوا الزامی عمومی نیست، اما میتواند در اثبات مطالبه و جلوگیری از اختلاف درباره زمان پرداخت مؤثر باشد.
فرض کنید سارا طبق قرارداد مکتوب، بیست درصد سود فروش یک پروژه را دریافت میکند. پروژه به پایان رسیده و مبلغ فروش نیز به حساب شریک دیگر واریز شده، اما پس از کسر هزینههای مورد توافق، سهم سارا پرداخت نمیشود. سارا میتواند در شکایت بابت دریافت حق السهم قرارداد، اسناد فروش و گردش حساب را ارائه کند و مطالبه مبلغ را بخواهد. اگر درباره هزینهها اختلاف باشد، دادگاه ممکن است موضوع را برای بررسی حسابها به کارشناس ارجاع دهد. نتیجه پرونده به اصالت قرارداد، نحوه محاسبه سود و اعتبار اسناد بستگی دارد.
نوشتن مبلغ بدون مبنای محاسبه، اشتباه گرفتن درآمد با سود، طرح دعوا علیه شخص نامرتبط، بیتوجهی به شرط داوری یا ارائه نکردن اسناد مالی از خطاهای رایج است. همچنین باید میان سهم در مالکیت مشاع و سهم از سود قراردادی تفاوت گذاشت؛ هرکدام آثار و خواسته حقوقی متفاوتی دارند. در صورت وجود شرکت، بررسی اساسنامه و مصوبات مجامع نیز اهمیت دارد.
برای پیگیری شکایت بابت دریافت حق السهم، قرارداد و اسناد مالی را منظم کنید، مبلغ را بر اساس روش توافقشده محاسبه نمایید و پس از تشخیص مرجع صالح، دادخواست مناسبی ثبت کنید. مشورت با وکیل یا کارشناس حقوقی زمانی اهمیت بیشتری دارد که حسابها پیچیده، طرف مقابل شرکت یا قرارداد دارای شرط داوری باشد.