آیا چکی که از دستهچک شما سرقت شده، به شخص دیگری تحویل داده شده است؟ شکایت بابت دریافت چک سرقتی باید همزمان با اعلام کتبی سرقت و درخواست عدم پرداخت از بانک انجام شود؛ زیرا تأخیر ممکن است امکان جلوگیری از وصول چک یا شناسایی منتقلگیرنده را دشوار کند. دریافت چک بهتنهایی جرم قطعی نیست و مسئولیت کیفری شخص، به آگاهی او از سرقت، نحوه تحصیل چک و اقدامات انجامشده بستگی دارد.
اگر فردی چک را با اطلاع از سرقتی بودن آن دریافت، منتقل یا برای وصول ارائه کند، موضوع میتواند از جهت استفاده از سند مجرمانه، معاونت یا عناوین کیفری دیگر بررسی شود. عنوان دقیق اتهام را مرجع قضایی بر اساس ادله تعیین میکند و نمیتوان صرفاً با استناد به سرقتی بودن چک، دریافتکننده را مجرم قطعی دانست.
برای اثبات سوءنیت، عواملی مانند ارتباط شخص با سارق، قیمت غیرمتعارف معامله، اطلاع قبلی از فقدان دستهچک، پیامهای ردوبدلشده، اظهارات شهود و نحوه ارائه چک به بانک اهمیت دارد. در مقابل، اگر دریافتکننده ثابت کند چک را در معاملهای عادی و بدون اطلاع از سرقت گرفته است، ممکن است مسئولیت کیفری او منتفی شود؛ هرچند اختلاف حقوقی درباره استرداد چک یا وجه همچنان قابل طرح باشد.
صاحب حساب باید در اسرع وقت به بانک مراجعه و سرقت یا فقدان چک را بهصورت کتبی اعلام کند. بانک پس از ثبت دستور عدم پرداخت، معمولاً گواهی مربوط به آن را صادر میکند. اعلامکننده باید حداکثر ظرف یک هفته، گواهی ارائه شکایت به مرجع قضایی را به بانک تحویل دهد؛ در غیر این صورت، بانک میتواند طبق مقررات نسبت به پرداخت اقدام کند. این مهلت، با مدت رسیدگی به پرونده یا زمان معمول تحقیقات قضایی تفاوت دارد.
در متن شکواییه باید زمان و محل سرقت، چگونگی اطلاع از انتقال چک، مشخصات احتمالی دریافتکننده و درخواست شناسایی سارق و استفادهکننده توضیح داده شود. اگر هویت مرتکب معلوم نیست، شکایت میتواند علیه شخص ناشناس ثبت شود.
ثبت شکواییه از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی انجام میشود و پرونده برای تحقیقات مقدماتی به دادسرا یا مرجع صالح ارسال خواهد شد. پس از بررسی، ممکن است از بانک درباره سوابق ارائه چک، از دوربینها و مخابرات درباره مسیر انتقال و از طرفین درباره معامله تحقیق شود. برای پیگیری مؤثر شکایت بابت دریافت چک سرقتی، باید هر مدرک جدید فوراً به پرونده اضافه و از اظهارات حدسی یا نسبت دادن اتهام بدون دلیل پرهیز شود.
فرض کنید «الف» دستهچک خود را گم میکند و پس از چند روز متوجه میشود یکی از چکها توسط «ب» به فروشندهای منتقل شده است. اگر پیامهایی وجود داشته باشد که نشان دهد ب از سرقت آگاه بوده و چک را با مبلغی غیرعادی گرفته است، شکایت بابت دریافت چک سرقتی میتواند علیه ب و در صورت وجود دلایل کافی علیه فروشنده نیز بررسی شود. اما اگر فروشنده چک را در معاملهای متعارف، بدون اطلاع از سرقت دریافت کرده باشد، صرف در اختیار داشتن چک برای محکومیت کیفری او کافی نیست.
شکایت کیفری برای شناسایی و تعقیب سارق یا استفادهکننده آگاه از چک است؛ اما دعوای حقوقی ممکن است برای استرداد لاشه چک، جبران خسارت یا تعیین تکلیف وجه مطرح شود. نتیجه هر مسیر به اسناد، رابطه قراردادی و وضعیت دارنده بستگی دارد. همچنین ارائه اطلاعات نادرست درباره سرقت یا طرح ادعای خلاف واقع میتواند برای اعلامکننده پیامد قانونی داشته باشد؛ بنابراین پیش از اقدام، مدارک و سوابق بانکی باید دقیق بررسی شوند.