آیا یکی از ساکنان، بخشی از پارکینگ، راهرو، حیاط یا پشتبام را تصرف کرده یا مانع استفاده دیگران شده است؟ پاسخ کوتاه این است که برای شکایت بابت در مورد مشاعات باید ابتدا نوع تخلف، مدارک موجود و هدف شما از پیگیری مشخص شود؛ زیرا موضوع ممکن است از طریق مدیر ساختمان، اظهارنامه، دعوای حقوقی یا در موارد خاص، شکایت کیفری دنبال شود.
قسمتهایی مانند زمین ساختمان، راهپله، آسانسور، راهروها، تأسیسات مشترک، پشتبام، نمای ساختمان و بخشهایی از پارکینگ که اختصاصی نشدهاند، اصولاً مشاع محسوب میشوند. سند مالکیت، صورتمجلس تفکیکی و مقررات ساختمان برای تشخیص اختصاصی یا مشترک بودن یک قسمت اهمیت دارند.
هیچ مالک یا مستأجری نمیتواند بدون رضایت معتبر سایر ذینفعان، مشاعات را به انباری، محل پارک ثابت، محل نگهداری وسایل یا فضای اختصاصی تبدیل کند. البته استفاده متعارف از مشاعات، مانند عبور از راهرو یا استفاده معمول از آسانسور، با تصرف انحصاری تفاوت دارد.
در این نوع پرونده، صرف نارضایتی یا ادعای شفاهی معمولاً کافی نیست. مدارک زیر میتواند ادعا را تقویت کند:
بهتر است پیش از تغییر وضعیت محل، از طریق تأمین دلیل، وضعیت موجود ثبت شود. فیلمبرداری نباید با ورود غیرمجاز به حریم خصوصی یا درگیری همراه باشد؛ زیرا شیوه تهیه دلیل نیز میتواند در ارزیابی قضایی اثر بگذارد.
ابتدا موضوع را بهصورت مکتوب به مدیر ساختمان اعلام و درخواست کنید در جلسه مالکان بررسی شود. اگر تخلف ادامه داشت، ارسال اظهارنامه برای شخص متصرف، اقدام مناسبی برای اعلام رسمی اعتراض و مطالبه رفع مزاحمت است. در مرحله بعد، با توجه به خواسته، میتوان از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی دعوای مناسب را ثبت کرد.
عنوان اقدام ممکن است رفع مزاحمت، ممانعت از حق، رفع تصرف یا مطالبه خسارت باشد و انتخاب آن به واقعیت پرونده بستگی دارد. اگر رفتار شخص همراه با تخریب، تهدید یا اقدام مجرمانه دیگری باشد، امکان بررسی کیفری نیز وجود دارد؛ اما صرف استفاده نادرست از مشاعات همیشه جرم نیست و غالباً ماهیت حقوقی دارد. مرجع رسیدگی نیز بر اساس نوع خواسته و مقررات جاری تعیین میشود.
فرض کنید مالکی بدون درج حق اختصاصی در سند، بخشی از پارکینگ را با زنجیر مسدود کرده و آن را محل انحصاری خود دانسته است. در چنین شرایطی، شکایت بابت در مورد مشاعات زمانی شانس بیشتری برای موفقیت دارد که صورتمجلس تفکیکی، عکس محل، صورتجلسه ساختمان و شهادت ساکنان، مشاع بودن قسمت را نشان دهد. دادگاه پس از بررسی اسناد و دفاع طرفین ممکن است رفع مانع را بپذیرد؛ اما نتیجه قطعی بدون مشاهده مدارک قابل اعلام نیست.
تخریب قفل یا وسایل طرف مقابل، تهدید، انتشار تصاویر خصوصی در فضای مجازی و طرح دعوا با عنوان نادرست از اشتباهات رایج است. همچنین مدیر ساختمان بهتنهایی نمیتواند مالکیت اختصاصی ایجاد کند. شکایت بابت در مورد مشاعات باید بر پایه سند، مقررات ساختمان و خواسته مشخص تنظیم شود، نه صرفاً اختلاف شخصی میان همسایگان.
برای اقدام مؤثر، ابتدا ماهیت مشاع بودن محل و نوع رفتار را ثابت کنید، سپس از مسیر توافق و اخطار کتبی شروع و در صورت بینتیجه ماندن، دعوای متناسب را ثبت کنید. مشاوره با وکیل یا کارشناس حقوقی، بهویژه هنگام تفاوت میان پارکینگ اختصاصی و مشاع، از انتخاب نادرست عنوان دعوا جلوگیری میکند.