آیا یکی از وراث سهم قانونی شما از اموال متوفی را پرداخت نمیکند یا آن را پنهان کرده است؟ برای شکایت بابت سهم الارث وراث باید ابتدا گواهی انحصار وراثت، میزان سهم هر وارث، اموال باقیمانده و اقدام انجامشده از سوی شخص متصرف بررسی شود؛ سپس حسب مورد، دعوای مطالبه سهمالارث، تقسیم ترکه، افراز مال مشاع یا ابطال معامله مطرح خواهد شد.
تا زمانی که همه وراث درباره اداره، فروش یا تقسیم ترکه توافق دارند، معمولاً نیازی به طرح دعوای فوری نیست. اختلاف زمانی شکل میگیرد که یکی از وراث از ارائه اسناد اموال خودداری کند، ملک یا حساب بانکی متوفی را بهتنهایی در اختیار بگیرد، بدون اجازه دیگران مالی را بفروشد یا سهم قانونی آنان را نپردازد. پیش از تقسیم، دیون قطعی متوفی، هزینههای ضروری و وصیت معتبر باید در حدود قانونی بررسی شود؛ بنابراین سهم نهایی وراث همیشه صرفاً بر اساس ارزش ظاهری اموال محاسبه نمیشود.
مدارک، مبنای تشخیص وراث و شناسایی ترکه هستند. در شکایت بابت سهم الارث وراث معمولاً این اسناد کاربرد دارند:
صرف ادعا درباره وجود مال کافی نیست و بهتر است مشخصات دقیق مال، پلاک ثبتی، شماره حساب یا نشانی آن از مراجع مربوط استعلام شود. در صورت احتمال انتقال یا از بین رفتن مال، درخواست تأمین خواسته یا دستور موقت نیز ممکن است قابل بررسی باشد.
ابتدا باید خواسته دقیق مشخص شود. اگر مال میان وراث مشترک است، تقسیم ترکه یا افراز مطرح میشود؛ اگر مال در اختیار یک وارث قرار دارد، مطالبه سهم و منافع آن قابل طرح است. در صورت فروش مال بدون رضایت صاحبان سهم، اعتبار معامله نسبت به سهم دیگران باید جداگانه بررسی شود. ثبت دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی انجام میشود و مرجع صالح با توجه به نوع مال و موضوع دعوا تعیین خواهد شد؛ دعوای مربوط به ملک معمولاً با دعوای مربوط به وجه یا اموال منقول یکسان نیست.
ارسال اظهارنامه پیش از دادخواست الزامی عمومی برای همه موارد نیست، اما میتواند مطالبه رسمی، تاریخ اطلاع و امتناع طرف مقابل را روشن کند. هزینه دادرسی نیز به نوع دعوا و بهای خواسته بستگی دارد و بدون تعیین دقیق اموال، مبلغ قطعی قابل اعلام نیست.
فرض کنید پدر خانوادهای فوت کرده و پس از صدور گواهی انحصار وراثت، یکی از فرزندان ملک مسکونی را در اختیار گرفته و اجاره آن را دریافت میکند. سایر وراث میتوانند برای شکایت بابت سهم الارث وراث، اسناد مالکیت و گواهی انحصار وراثت را ارائه کرده و حسب مورد، تقسیم ملک، مطالبه سهم اجارهبها و تعیین تکلیف تصرف را بخواهند. نتیجه پرونده به میزان مالکیت، وجود بدهی، وصیت، توافقهای قبلی و امکان اثبات دریافت اجاره بستگی دارد و صرف نسبت خانوادگی بهتنهایی برای صدور حکم کافی نیست.
امضای تقسیمنامه یا اقرارنامه بدون مطالعه، فروش سهم پیش از روشن شدن بدهیهای متوفی، بیتوجهی به وارث صغیر یا محجور و طرح دعوای کلی بدون تعیین مال، از اشتباههای مهم هستند. همچنین انحصار وراثت، مالکیت قطعی همه اموال را ثابت نمیکند؛ این گواهی فقط اشخاص وارث و سهم کلی آنان را مشخص میسازد. در شکایت بابت سهم الارث وراث باید میان اثبات وارث بودن، اثبات وجود مال و اثبات استحقاق مبلغ یا مال مشخص تفاوت گذاشت.
برای موفقیت در شکایت بابت سهم الارث وراث، ابتدا فهرست اموال، بدهیها و وراث را کامل کنید، سپس خواسته مناسب را انتخاب و مدارک را ضمیمه نمایید. بررسی اسناد توسط وکیل یا مشاور حقوقی، بهویژه در املاک، وصیتنامه، معاملات قبلی و وجود وارث محجور، از طرح دعوای نادرست و تحمیل هزینه اضافی جلوگیری میکند.