آیا پس از تصادف یا حادثه، شخص مسئول مشخص نیست و نمیدانید از کجا پیگیری کنید؟ شکایت بابت شناسایی مقصر حادثه معمولاً با اعلام موضوع علیه شخص ناشناس، ارائه مدارک و درخواست بررسی از پلیس یا مرجع قضایی آغاز میشود؛ اما نتیجه آن به نوع حادثه، مدارک موجود و امکان شناسایی عامل بستگی دارد. در تصادفهای رانندگی، گزارش افسر، کروکی، تصاویر دوربین و شهادت شاهدان از مهمترین ابزارهای شناسایی مقصر هستند.
اگر عامل حادثه از محل فرار کرده، پلاک خودرو معلوم نیست، هویت راننده یا شخص مسئول مشخص نشده، یا میان طرفین درباره تقصیر اختلاف وجود دارد، میتوان موضوع را از طریق کلانتری، پلیس راهور، دادسرا یا مرجع صالح پیگیری کرد. در بسیاری از موارد، عنوان دقیق خواسته در مرحله نخست «اعلام جرم، مطالبه رسیدگی و شناسایی مرتکب» است و مرجع رسیدگی پس از بررسی، عنوان حقوقی یا کیفری مناسب را تعیین میکند.
باید میان شناسایی مقصر و اثبات مسئولیت تفاوت گذاشت. پیدا شدن خودرو یا فرد، بهتنهایی به معنای اثبات تقصیر نیست؛ بلکه باید رابطه میان رفتار او و خسارت واردشده نیز احراز شود. گاهی چند عامل، مانند بیاحتیاطی هر دو راننده، وضعیت نامناسب راه یا نقص فنی، در وقوع حادثه نقش دارند.
در شکایت بابت شناسایی مقصر حادثه، شرح دقیق زمان، مکان، نحوه وقوع و اقدامات انجامشده اهمیت زیادی دارد. از بیان حدس بهعنوان واقعیت، نسبت دادن عمد یا تقلب بدون دلیل و ارائه فیلم و تصویر ویرایششده خودداری کنید؛ زیرا این موارد میتواند اعتبار ادعا را کاهش دهد.
ابتدا باید حادثه به مرجع انتظامی یا راهور اطلاع داده شود تا صورتجلسه و بررسی اولیه انجام گیرد. سپس در صورت وجود جنبه کیفری، موضوع از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت و به مرجع قضایی صالح ارسال میشود. مرجع رسیدگی ممکن است دستور بررسی دوربینها، استعلام مالک خودرو، تحقیق از شاهدان، ارجاع به کارشناس رسمی یا معاینه محل را صادر کند.
اگر خسارت مالی یا بدنی وارد شده باشد، پس از شناسایی عامل، میتوان حسب مورد مطالبه خسارت، دیه یا هزینههای درمان را نیز مطرح کرد. مهلت و شیوه اقدام به نوع جرم، وضعیت مصدوم، بیمه و زمان اطلاع از حادثه بستگی دارد؛ بنابراین تأخیر در ثبت گزارش یا از بین رفتن آثار حادثه میتواند اثبات ادعا را دشوار کند.
فرض کنید خودرویی در یک خیابان با موتورسیکلت برخورد کرده و بدون توقف محل را ترک میکند. زیاندیده با ثبت شکایت بابت شناسایی مقصر حادثه، زمان دقیق، رنگ خودرو و بخشی از پلاک را اعلام میکند و فیلم دوربین یک فروشگاه را ارائه میدهد. اگر پلیس از طریق تصویر و استعلام، مالک خودرو را پیدا کند، هنوز باید راننده هنگام حادثه و میزان تقصیر او نیز بررسی شود. بنابراین ممکن است مالک، راننده واقعی نباشد و نتیجه نهایی به تحقیقات و نظر کارشناسی وابسته بماند.
برای موفقیت در شکایت بابت شناسایی مقصر حادثه، گزارش فوری، حفظ فیلمها و آثار صحنه، معرفی شاهدان و ثبت دقیق خسارت ضروری است. شناسایی عامل فقط آغاز رسیدگی است و برای دریافت خسارت باید تقصیر، رابطه سببیت و میزان زیان نیز اثبات شود. در پروندههای دارای مصدومیت، فرار از صحنه یا اختلاف جدی درباره تقصیر، مشورت با وکیل و پیگیری منظم پرونده اهمیت بیشتری دارد.