آیا برای چکی که درباره اصل بدهی، تضمینی بودن یا شرایط وصول آن اختلاف دارید اجراییه صادر شده است؟ شکایت بابت صدور اجراییه چک معمولاً از طریق ارائه درخواست اعتراض و تقاضای توقف عملیات اجرایی به همان دادگاهی انجام میشود که اجراییه را صادر کرده است؛ اما صرف اعتراض، اجرای اجراییه را متوقف نمیکند و باید دلایل قابل قبول و در صورت لزوم تأمین مناسب ارائه شود.
اجراییه چک بر مبنای گواهی عدم پرداخت و شرایط مقرر در قانون صادر میشود. اعتراض زمانی اهمیت بیشتری دارد که صادرکننده بتواند نشان دهد چک بابت تضمین انجام تعهد، مشروط، امانی یا وابسته به تحقق موضوعی مشخص بوده است. همچنین پرداخت تمام یا بخشی از وجه، جعل یا الحاق در مندرجات، استرداد لاشه چک، تهاتر، ابراء دین یا بیاعتباری رابطه پایه میتواند در دفاع مؤثر باشد.
البته ادعای صرف، برای توقف عملیات کافی نیست. دادگاه معمولاً اسناد، قرارداد، رسید پرداخت، مکاتبات، شهادت و قرائن موجود را بررسی میکند. در مواردی که توقف فوری ضرورت دارد، متقاضی باید خطر ورود زیان دشوار یا غیرقابل جبران و همچنین قوت ظاهری ادعای خود را نشان دهد. ممکن است دادگاه برای حمایت از دارنده، دریافت تأمین را لازم بداند.
شکایت بابت صدور اجراییه چک یک اقدام اعتراضی نسبت به فرآیند اجرای سند است و هدف آن میتواند ابطال اجراییه، اصلاح مبلغ یا توقف عملیات باشد. در مقابل، شکایت کیفری درباره رفتارهایی مانند صدور چک بلامحل یا سایر عناوین مجرمانه مطرح میشود و شرایط، مهلتها و آثار جداگانهای دارد. طرح شکایت کیفری بهتنهایی اجرای اجراییه را متوقف نمیکند؛ بنابراین باید درخواست مناسب در مرجع صادرکننده اجراییه نیز ثبت شود.
در متن دادخواست یا درخواست، باید دقیقاً مشخص شود که اعتراض به اصل صدور اجراییه است یا به میزان بدهی و عملیات اجرایی. مبهمنویسی، ارائه مدارک ناقص یا استناد به توافق شفاهی بدون قرائن کافی، احتمال رد درخواست توقف را افزایش میدهد.
فرض کنید سارا یک فقره چک را بابت تضمین تحویل کالا در اختیار فروشنده گذاشته، اما فروشنده بدون تحویل کامل کالا برای وصول آن اقدام کرده و اجراییه گرفته است. سارا در شکایت بابت صدور اجراییه چک باید قرارداد، رسید تحویل ناقص، مکاتبات طرفین و هر مدرکی را ارائه کند که نشان دهد وصول چک وابسته به انجام تعهد بوده است. دادگاه پس از بررسی، ممکن است در صورت احراز شرایط، عملیات را موقتاً متوقف کند؛ اما نتیجه نهایی به اعتبار اسناد و دفاع طرفین بستگی دارد.
پس از ابلاغ اجراییه، صادرکننده معمولاً مهلت قانونی کوتاهی برای پرداخت، توافق با دارنده یا معرفی مال دارد. این مهلت را نباید با مهلت اعتراض یکی دانست و بهتر است بلافاصله پس از ابلاغ اقدام شود. درخواست اعتراض و توقف اصولاً نزد دادگاه صادرکننده اجراییه مطرح میشود و پیگیری اقدامات اجرایی نیز باید از مسیر همان پرونده یا واحد اجرای مربوط انجام گیرد.
برای موفقیت در شکایت بابت صدور اجراییه چک باید میان اختلاف درباره اصل بدهی و ایراد به شرایط قانونی صدور اجراییه تفکیک کرد. جمعآوری دلیل مکتوب، درخواست همزمان توقف در صورت وجود فوریت و پرهیز از اتکا به ادعاهای بدون سند، مهمترین اقدامات عملی هستند.