آیا شریک یا ضامن از پرداخت بدهی ناشی از قرارداد شراکت خودداری کرده است؟ در این وضعیت، شکایت بابت ضمانت در شراکت معمولاً از طریق طرح دعوای حقوقی برای مطالبه وجه، اجرای تعهد یا الزام به پرداخت انجام میشود؛ اما نتیجه پرونده به متن قرارداد، حدود ضمانت، وجود بدهی و مدارک قابل ارائه بستگی دارد. صرف اختلاف میان شرکا، بهتنهایی جرم نیست و طرح شکایت کیفری فقط زمانی قابل بررسی است که رفتارهایی مانند کلاهبرداری، خیانت در امانت یا صدور چک بلامحل با ارکان قانونی آن اثبات شود.
شریک ممکن است به دلیل امضای قرارداد، دریافت وجه، اداره سرمایه یا تعهد مستقیم در برابر طرف مقابل مسئول باشد؛ اما ضامن شخصی است که پرداخت دین یا اجرای تعهد دیگری را تضمین میکند. بنابراین باید مشخص شود امضاکننده قرارداد با عنوان «شریک»، «متعهد»، «ضامن» یا با چند عنوان همزمان امضا کرده است. حدود مسئولیت نیز از متن قرارداد، مبلغ تعهد، سررسید و شروط مربوط به مطالبه تعیین میشود.
اگر ضمانت فقط ناظر به سهم یکی از شرکا باشد، نمیتوان بدون دلیل، ضامن را مسئول تمام بدهیهای شرکت یا شراکت دانست. همچنین ممکن است قرارداد، ضمانت را مشروط به مطالبه قبلی از شریک اصلی، ارائه حسابها یا تحقق یک رویداد خاص کرده باشد. بررسی این شروط پیش از اقدام قضایی اهمیت زیادی دارد.
در شکایت بابت ضمانت در شراکت، خواهان باید اصل تعهد و ارتباط آن با ضامن را اثبات کند. مدارک مهم معمولاً عبارتاند از:
تصویر مدارک باید در سامانه خدمات قضایی ثبت شود، اما اصل اسناد برای ارائه در جلسه یا تطبیق با پرونده نگهداری شود. پیامهای الکترونیکی نیز باید بهگونهای ارائه شوند که انتساب آنها به طرف مقابل و ارتباطشان با تعهد مورد اختلاف قابل بررسی باشد.
ابتدا بهتر است اظهارنامهای روشن برای مطالبه مبلغ و اعلام مبنای مسئولیت ارسال شود؛ این اقدام همیشه شرط طرح دعوا نیست، اما میتواند مطالبه و تاریخ آن را مستند کند. سپس دادخواست مناسب، مانند مطالبه وجه یا الزام به اجرای تعهد، در دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت میشود. مرجع رسیدگی بر اساس قواعد صلاحیت، محل اقامت خوانده، محل اجرای تعهد و گاهی محل انعقاد قرارداد تعیین خواهد شد.
خوانده میتواند به پرداخت بدهی، فسخ یا بیاعتباری قرارداد، محدود بودن ضمانت، عدم تحقق شرط، جعل امضا یا فقدان سمت امضاکننده استناد کند. ادعای ناتوانی مالی نیز بهخودیخود اصل بدهی را از بین نمیبرد و موضوع آن با دفاع درباره اصل تعهد تفاوت دارد. هزینه دادرسی و امکان تأمین خواسته نیز به نوع دعوا، مبلغ مطالبه و وضعیت اسناد بستگی دارد و باید هنگام ثبت دادخواست محاسبه شود.
فرض کنید «الف» و «ب» برای خرید کالا شریک میشوند و «ج» پرداخت بدهی «ب» را تا سقف مشخصی ضمانت میکند. پس از تحویل کالا، «ب» سهم خود را نمیپردازد و «ج» نیز از پرداخت خودداری میکند. در این نمونه، شکایت بابت ضمانت در شراکت علیه «ج» فقط تا میزان و شرایط مندرج در سند ضمانت قابل طرح است؛ در برابر «ب» نیز میتوان اصل بدهی را مطالبه کرد. اگر سند نشان دهد ضمانت صرفاً در صورت عدم پرداخت پس از اخطار معتبر است، رعایت همان شرط اهمیت خواهد داشت.
شکایت بابت ضمانت در شراکت نیازمند تفکیک دقیق نقش شریک از ضامن و اثبات میزان تعهد است. پیش از اقدام، قرارداد و اسناد مالی را بررسی کنید، مطالبه را مستند سازید و از طرح عنوان کیفری بدون دلیل کافی بپرهیزید. در پروندههای دارای چند شریک، اسناد متناقض یا مبالغ قابل توجه، مشورت با وکیل میتواند از انتخاب نادرست خواسته و مسئول طرف دعوا جلوگیری کند.