آیا دارنده ضمانتنامه ثبتی میتواند وجه یا تعهد مندرج در آن را مطالبه کند؟ بله، شکایت بابت ضمانت نامه ثبتی با توجه به متن سند، سررسید، شرط مطالبه و رفتار متعهد ممکن است به صورت دادخواست حقوقی یا شکایت کیفری مطرح شود. منظور از ضمانتنامه ثبتی معمولاً سند یا تعهدی است که در دفتر اسناد رسمی تنظیم یا ثبت شده و شخصی برای اجرای تعهد دیگری مسئولیت پذیرفته است؛ بنابراین ابتدا باید ماهیت دقیق سند و حدود مسئولیت ضامن بررسی شود.
اگر تعهد اصلی انجام نشده و سند رسمی یا معتبر، مسئولیت ضامن و میزان تعهد او را نشان دهد، مسیر اصلی معمولاً مطالبه وجه، الزام به ایفای تعهد یا اجرای مفاد سند است. رسمی بودن سند میتواند اثبات تعهد را آسانتر کند، اما بهتنهایی به معنای محکومیت قطعی ضامن نیست؛ زیرا ممکن است پرداخت مشروط، محدود به مبلغ معین یا وابسته به تحقق واقعهای خاص باشد.
در شکایت بابت ضمانت نامه ثبتی باید مشخص شود مطالبهکننده ذینفع سند است و آیا پیش از مراجعه، اخطار یا مطالبهای که در قرارداد پیشبینی شده انجام شده است. اگر سند واجد شرایط اجرایی باشد، در برخی موارد میتوان از اجرای ثبت نیز اقدام کرد؛ در غیر این صورت، دادگاه حقوقی مرجع رسیدگی به مطالبه خواهد بود.
در دعوای شکایت بابت ضمانت نامه ثبتی، خواهان باید میان «وجود تعهد»، «تخلف از تعهد» و «میزان خسارت یا وجه قابل مطالبه» تفکیک قائل شود. صرف ادعای پرداخت نشدن بدهی اصلی، در صورتی که شرط ضمانت محقق نشده یا مسئولیت ضامن محدود باشد، برای پیروزی کافی نیست.
عدم پرداخت بدهی یا امتناع از اجرای تعهد، اصولاً اختلاف حقوقی است و خودبهخود جرم محسوب نمیشود. اما اگر سند جعل شده باشد، اطلاعات خلاف واقع با قصد فریب ارائه شود، یا مال و سندی با عنوان امانت تصاحب یا نابود شود، امکان بررسی عنوان کیفری وجود دارد. انتخاب عنوان اتهامی باید بر اساس دلیل واقعی انجام شود؛ زیرا طرح شکایت کیفری بدون دلیل میتواند موجب رد شکایت و ایجاد مسئولیت برای شاکی شود.
فرض کنید شرکت «الف» برای دریافت پیشپرداخت، تعهدنامهای رسمی ارائه و مدیر آن پرداخت مبلغ مشخصی را در صورت انجام نشدن پروژه تضمین کرده است. پس از توقف کار، کارفرما گزارش کارشناسی و مکاتبات مطالبه را تهیه میکند. در چنین وضعی، شکایت بابت ضمانت نامه ثبتی میتواند با درخواست مطالبه مبلغ تضمینشده مطرح شود؛ اما نتیجه به متن دقیق سند، اثبات توقف پروژه، حدود اختیار مدیر و شروط مطالبه بستگی دارد.
مرجع صالح بر اساس نوع درخواست، اقامتگاه خوانده، محل اجرای تعهد و گاهی مقررات خاص سند تعیین میشود. مراجعه به دفترخانه برای دریافت رونوشت یا پیگیری اجرایی با طرح دعوا در دادگاه یکسان نیست. از اشتباهات رایج میتوان به مطالبه مبلغی بیشتر از سقف ضمانت، نادیده گرفتن تاریخ انقضا، ارسال نکردن اخطار قراردادی و شکایت کیفری صرفاً به دلیل عدم پرداخت اشاره کرد.
برای شکایت بابت ضمانت نامه ثبتی ابتدا متن سند، تعهد اصلی، شروط مطالبه و مدارک تخلف را بررسی کنید. سپس با توجه به رسمی یا عادی بودن سند و وجود یا نبود رفتار مجرمانه، مسیر اجرای ثبت، دعوای حقوقی یا شکایت کیفری را انتخاب کنید. بررسی اسناد توسط وکیل یا کارشناس پیش از اقدام، از طرح دعوای نادرست و تحمیل هزینههای اضافی جلوگیری میکند.