آیا ضامن وام بانکی میتواند علیه وامگیرنده یا حتی بانک اقدام کند؟ بله؛ شکایت بابت ضمانت وام بانکی با توجه به موضوع دعوا ممکن است برای مطالبه مبلغ پرداختشده از وامگیرنده، اعتراض به مطالبه نادرست بانک یا اثبات جعل و تخلف در اسناد مطرح شود. بااینحال، صرف ضامن بودن بهتنهایی موجب بیاعتباری تعهد یا توقف مطالبه بانک نیست و نتیجه پرونده به قرارداد، حدود ضمانت و مدارک موجود بستگی دارد.
ابتدا باید متن قرارداد تسهیلات، سند ضمانت، چک یا سفته و شرایط امضاشده بررسی شود. در بسیاری از قراردادهای بانکی، ضامن متعهد میشود در صورت پرداخت نکردن بدهی توسط وامگیرنده، اصل بدهی و هزینههای پیشبینیشده را در حدود قرارداد بپردازد. بنابراین، ادعای شفاهی درباره اینکه امضا فقط برای معرفی یا حضور اداری بوده، معمولاً بدون دلیل کافی پذیرفته نمیشود.
ضامن میتواند درباره مبلغ مطالبه، نحوه محاسبه، پرداختهای قبلی، انقضای تعهد، خروج تعهد از حدود قرارداد یا اصالت امضا دفاع کند. البته مسئولیت ضامن و مسئولیت وامگیرنده یکی نیست؛ وامگیرنده بدهکار اصلی است، اما ضامن نیز ممکن است طبق مفاد قرارداد در برابر بانک مسئول شناخته شود.
اگر ضامن برای جلوگیری از توقیف اموال یا اجرای تعهد، تمام یا بخشی از بدهی را بپردازد، اصل بر این است که بتواند مبلغ پرداختی را از بدهکار اصلی مطالبه کند؛ مشروط بر اینکه پرداخت قابل اثبات و مرتبط با همان وام باشد. این اقدام معمولاً با ارسال اظهارنامه و سپس طرح دعوای مطالبه وجه انجام میشود.
پرداخت جریمه، خسارت یا هزینههای اضافی بدون مبنای قراردادی یا قانونی ممکن است قابل مطالبه نباشد. همچنین اگر ضامن بدون اطلاع یا برخلاف توافق داخلی مبلغی را پرداخت کرده باشد، اثبات ضرورت و ارتباط پرداخت اهمیت بیشتری پیدا میکند.
خواهان باید در دادخواست، شخص یا اشخاص مسئول، مبلغ دقیق، منشأ بدهی و خواسته خود را روشن کند. دعوای مطالبه وجه معمولاً در دادگاه عمومی حقوقی صالح بررسی میشود و صلاحیت محلی میتواند به محل اقامت خوانده یا محل اجرای تعهد ارتباط داشته باشد. در دعاوی مرتبط با چک یا سفته، روش اقدام ممکن است با مطالبه عادی متفاوت باشد.
اگر بانک مستقیماً علیه ضامن اقدام کرده باشد، ضامن باید پیش از هر پاسخ، تصویر قرارداد، ریز محاسبات، سوابق پرداخت و ابلاغهای دریافتی را بررسی کند. بیتوجهی به اخطار یا ابلاغ قضایی میتواند فرصت دفاع را محدود کند. طرح شکایت بابت ضمانت وام بانکی بدون تعیین دقیق خواسته، ممکن است باعث اطاله رسیدگی یا رد بخشی از ادعا شود.
فرض کنید «الف» ضامن وام «ب» شده و پس از عدم پرداخت اقساط، مبلغی به بانک پرداخته است. الف با در اختیار داشتن رسید بانکی، قرارداد تسهیلات و اقرارهای پیامکی ب، اقدام به شکایت بابت ضمانت وام بانکی برای مطالبه مبلغ پرداختی میکند. دادگاه ابتدا رابطه ضمانت و میزان پرداخت را بررسی میکند و سپس، در صورت احراز تعهد ب، ممکن است او را به پرداخت اصل مبلغ و خسارت قابل مطالبه محکوم کند؛ اما نتیجه قطعی به اصالت اسناد و دفاعیات طرفین وابسته است.
شکایت بابت ضمانت وام بانکی میتواند علیه وامگیرنده یا در موارد خاص علیه اقدامات بانک مطرح شود، اما عنوان دعوا باید با هدف واقعی پرونده هماهنگ باشد. جمعآوری اسناد، بررسی حدود تعهد، تفکیک بدهی اصلی از هزینههای جانبی و اقدام سریع پس از پرداخت، مهمترین عوامل موفقیت هستند. پیش از امضای هر توافق یا پذیرش بدهی، مشورت با وکیل و بررسی کامل اسناد بانکی از اختلافهای بعدی جلوگیری میکند.