آیا برای پرونده قضایی خود هیچ ابلاغیهای دریافت نکردهاید و به همین دلیل از جلسه یا مهلت قانونی بیخبر ماندهاید؟ شکایت بابت عدم ارسال ابلاغیه زمانی قابل پیگیری است که بتوانید نشان دهید ابلاغ اصلاً انجام نشده، به نشانی یا حساب کاربری نادرست فرستاده شده، یا اختلال و قصور مؤثر در فرایند ابلاغ رخ داده است؛ صرف دریافت نکردن پیامک، بهتنهایی اثباتکننده عدم ابلاغ نیست.
در نظام قضایی ایران، ابلاغ معمولاً از طریق سامانه ابلاغ الکترونیکی انجام میشود و پیامک، صرفاً اطلاعرسانی درباره ثبت ابلاغیه است. بنابراین ممکن است پیامک به علت تغییر شماره تلفن، اختلال مخابراتی یا پر بودن حافظه دریافت نشود، اما ابلاغیه در حساب کاربری ثبت شده باشد. در مقابل، اگر ابلاغیه در حساب شخص درج نشده، به فرد نامرتبط ارسال شده یا نشانی ابلاغ به شکل نادرست انتخاب شده باشد، موضوع جدیتر است.
همچنین باید میان ابلاغ واقعی و ابلاغ قانونی تفاوت گذاشت. در برخی شرایط، قانون ابلاغ را حتی بدون مشاهده مستقیم مخاطب معتبر میداند. به همین علت، ادعای بیاطلاعی باید با بررسی سوابق سامانه، تاریخ ثبت ابلاغ، مشخصات مخاطب و نحوه ارسال پشتیبانی شود.
مدارک باید نشان دهد ایراد در فرایند ابلاغ رخ داده و این ایراد بر حق دفاع یا مهلت اقدام شما اثر گذاشته است. مدارک کاربردی عبارتاند از:
تصویر پیامک بهتنهایی معمولاً کافی نیست؛ زیرا پیامک، اصل ابلاغ محسوب نمیشود. در صورت وجود اختلال فنی، ثبت درخواست پشتیبانی و دریافت شماره پیگیری نیز میتواند به تقویت ادعا کمک کند.
نخست باید به دفتر خدمات الکترونیک قضایی یا شعبه رسیدگیکننده مراجعه و درخواست بررسی سوابق ابلاغ، اصلاح نشانی یا تجدید ابلاغ را مطرح کنید. اگر به علت ابلاغ نادرست، رأی غیابی صادر شده یا مهلت اعتراض سپری شده باشد، باید همزمان راهکار قانونی متناسب با همان تصمیم، مانند اعتراض یا درخواست پذیرش اقدام خارج از مهلت، بررسی شود. پذیرش این درخواست قطعی نیست و به دلیل موجه و مدارک پرونده بستگی دارد.
اگر قصور کارمند یا مرجع قضایی مطرح باشد، موضوع باید از مسیر نظارتی مربوط پیگیری شود؛ اما این مسیر، جایگزین اعتراض به رأی یا درخواست احقاق حق در پرونده اصلی نیست. در متن درخواست، بهجای عبارت کلی «ابلاغ نشده»، تاریخها، نشانی، وضعیت حساب کاربری و اثر مستقیم نقص ابلاغ را دقیق بنویسید.
فرض کنید ابلاغیه جلسه رسیدگی برای شخصی به نشانی قدیمی ثبت شده و در حساب کاربری او نیز نمایش داده نشده است. وی در جلسه حاضر نمیشود و پس از صدور تصمیم، از موضوع مطلع میگردد. در این وضعیت، شکایت بابت عدم ارسال ابلاغیه بهتنهایی رأی را از بین نمیبرد؛ شخص باید سوابق سامانه و نشانی معتبر خود را ارائه کند و از شعبه بخواهد اعتبار ابلاغ و امکان استفاده از طریق اعتراض مربوط را بررسی کند. نتیجه نهایی به نوع تصمیم، زمان اطلاع و کیفیت دلایل بستگی دارد.
یکی از اشتباهات، برابر دانستن عدم دریافت پیامک با عدم ابلاغ است. اشتباه دیگر، ثبت درخواست در مرجعی غیرمرتبط یا بیتوجهی به مهلت اعتراض است. همچنین نباید بدون دلیل، مسئولیت کیفری یا انتظامی را به کارمند یا قاضی نسبت داد؛ ابتدا باید نقص فنی یا اداری و رابطه آن با تضییع حق اثبات شود.
شکایت بابت عدم ارسال ابلاغیه زمانی نتیجهبخشتر است که بر سوابق رسمی سامانه، نشانی معتبر و اثر واقعی نقص ابلاغ بر حق دفاع تکیه کند. پیش از هر اقدام، پرونده و تاریخهای ثبتشده را بررسی کنید و برای جلوگیری از از دست رفتن مهلت، همزمان با پیگیری نقص ابلاغ، اقدام قانونی مربوط به رأی یا تصمیم صادرشده را نیز انجام دهید.