اگر بدهکار پس از سررسید، قسط خود را پرداخت نکند، چه اقدامی باید انجام داد؟ پاسخ این است که شکایت بابت عدم پرداخت قسط با تکیه بر قرارداد، رسید پرداخت، اسناد تجاری یا سایر مدارک قابل طرح است؛ اما نوع اقدام به وجود یا نبود چک و سفته، مبلغ بدهی و مفاد توافق طرفین بستگی دارد. طلبکار میتواند ابتدا اظهارنامه رسمی ارسال کند و در صورت بینتیجه ماندن، از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی دادخواست مطالبه وجه بدهد یا در موارد مناسب، مسیر اجرای سند را دنبال کند.
اصل مهم آن است که قسط باید سررسید شده و پرداخت آن قابل اثبات باشد. اگر در قرارداد شرط شده باشد که با عدم پرداخت یک قسط، تمام بدهی حال میشود، ممکن است مطالبه اقساط آینده نیز قابل بررسی باشد؛ در غیر این صورت معمولاً فقط اقساط سررسیدشده مطالبه میشوند. وجود شرط وجه التزام یا خسارت تأخیر نیز به متن قرارداد و رعایت حدود قانونی آن وابسته است.
چنانچه بدهکار ادعا کند قسط را نقداً یا از طریق انتقال بانکی پرداخت کرده، دادگاه مجموعه دلایل دو طرف را بررسی میکند. بنابراین صرف ادعای طلبکار برای صدور حکم کافی نیست و مبلغ، تاریخ سررسید و باقیمانده بدهی باید روشن باشد.
برای افزایش شانس موفقیت، اسناد زیر را منظم و کامل نگه دارید:
اگر سندی مانند چک وجود داشته باشد، بسته به وضعیت آن، امکان پیگیری حقوقی، کیفری یا ثبتی مطرح میشود و نباید بدون بررسی تاریخ، علت صدور و شرایط قانونی، یک روش را قطعی دانست.
در عمل، طلبکار ابتدا باید مدارک را آماده و از طریق دفتر خدمات قضایی، دادخواست مناسب را ثبت کند. عنوان خواسته میتواند مطالبه اصل اقساط، خسارت قراردادی و هزینههای قابل مطالبه دادرسی باشد. مرجع رسیدگی بر اساس نوع دعوا، مبلغ خواسته و مقررات جاری صلاحیت تعیین میشود؛ بنابراین بهتر است پیش از ثبت، صلاحیت مرجع بررسی شود.
پس از ثبت، ابلاغها از طریق سامانه مربوط انجام میشود. دادگاه ممکن است قرارداد، حساب بانکی، کارشناسی یا توضیحات طرفین را بررسی کند. صدور حکم قطعی نیز به معنای وصول فوری وجه نیست و در صورت امتناع بدهکار، باید تقاضای اجرای حکم و در صورت امکان، شناسایی و توقیف اموال انجام شود.
فرض کنید مریم برای خرید کالا با علی قرارداد اقساطی امضا کرده و سه قسط نخست را پرداخت کرده است، اما قسط چهارم با وجود سررسید، پرداخت نشده است. مریم با در اختیار داشتن قرارداد، جدول اقساط و گردش حساب، اظهارنامه ارسال میکند. سپس برای شکایت بابت عدم پرداخت قسط دادخواست مطالبه مبلغ همان قسط و خسارت مجاز را ثبت میکند. اگر علی رسیدی ارائه کند که نشان دهد وجه را پرداخت کرده، دادگاه آن دلیل را بررسی میکند؛ در غیر این صورت، اسناد مریم میتواند مبنای تصمیم قرار گیرد. نتیجه نهایی به اعتبار مدارک و دفاعیات طرفین وابسته است.
ثبت دادخواست بدون تعیین دقیق اقساط، مطالبه مبلغی بیش از قرارداد، بیتوجهی به شرط داوری، ارسال اظهارنامه به نشانی نادرست یا از بین بردن رسیدهای پرداخت از اشتباهات رایج است. همچنین شکایت کیفری صرفاً به دلیل نپرداختن قسط معمولاً جایگزین دعوای مطالبه وجه نیست و تحقق عنوان مجرمانه، شرایط جداگانهای دارد. برای شکایت بابت عدم پرداخت قسط، متن قرارداد و نوع سند تضمینی باید پیش از انتخاب مسیر بررسی شود.
برای شکایت بابت عدم پرداخت قسط، نخست سررسید و مبلغ بدهی را مشخص کنید، مدارک پرداخت و قرارداد را گردآورید و سپس مناسبترین مسیر، یعنی اظهارنامه، دادخواست یا اجرای سند، را انتخاب کنید. اگر قرارداد پیچیده، مبلغ قابل توجه یا اختلافی درباره تضمینی بودن چک و سفته وجود دارد، مشاوره با وکیل میتواند از انتخاب نادرست عنوان دعوا و تحمیل هزینه اضافی جلوگیری کند.