آیا کارفرما عیدی یا مزایای پایان کار شما را پرداخت نکرده است؟ شکایت بابت عیدی و سنوات از طریق اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی محل کار قابل پیگیری است و میزان آن بر اساس مدت اشتغال، مزد مبنا و نوع پایان رابطه کاری محاسبه میشود. عیدی کارگران برای یک سال کامل، معادل ۶۰ روز آخرین مزد است؛ با این حال، از ۹۰ روز حداقل مزد همان سال بیشتر نمیشود. برای کمتر از یک سال نیز مبلغ به نسبت مدت کارکرد محاسبه خواهد شد.
عیدی با سنوات تفاوت دارد. عیدی و پاداش، مبلغی سالانه است که مبنای آن مزد کارگر و مدت کارکرد در همان سال است. سنوات یا مزایای پایان کار، اصولاً معادل یک ماه آخرین حقوق یا مزد برای هر سال سابقه است و هنگام پایان قرارداد یا خاتمه رابطه کاری مطرح میشود. اگر کارگر کمتر از یک سال کار کرده باشد، سنوات نیز به نسبت مدت اشتغال محاسبه میشود.
در محاسبه، باید عناصر مستمر مزد از مواردی مانند اضافهکاری، پاداش موردی و کمکهزینههای غیرمزد تفکیک شوند. قرارداد، فیش حقوقی، عرف کارگاه و نحوه پرداخت منظم مزایا میتوانند در تشخیص مزد واقعی مؤثر باشند. بنابراین رقم نهایی بدون بررسی اسناد مالی و مدت دقیق کارکرد، قطعی نیست.
برای شکایت بابت عیدی و سنوات داشتن قرارداد کتبی مفید است، اما نبود قرارداد کتبی بهتنهایی مانع اثبات رابطه کاری نیست. در این وضعیت، مجموعهای از قرائن میتواند ادعا را تقویت کند:
خواسته باید دقیق نوشته شود؛ برای نمونه، مطالبه عیدی سال مشخص، سنوات دوره مشخص و در صورت وجود، حقوق یا مزایای پرداختنشده. ادعای کلی ممکن است رسیدگی و محاسبه را دشوار کند.
رسیدگی ابتدایی به اختلافات کارگر و کارفرما در مراجع حل اختلاف اداره کار انجام میشود. ثبت درخواست معمولاً از مسیر سامانه جامع روابط کار و دفاتر خدمات مربوط انجام میگیرد و پس از تعیین مرجع، ابلاغ جلسه صورت میپذیرد. خواهان باید مدارک خود را بارگذاری یا در جلسه ارائه کند و کارفرما نیز فرصت دفاع خواهد داشت.
در جریان رسیدگی، مرجع کار ممکن است سوابق بیمه، اسناد پرداخت، دفاتر مالی یا گزارش بازرسی را بررسی کند. رأی مرجع نخستین در حدود مقررات قابل اعتراض است و پس از قطعیت، در صورت اجرا نشدن، امکان درخواست اجرای رأی وجود دارد. مهلت اعتراض و تشریفات هر پرونده باید از متن ابلاغیه همان پرونده کنترل شود؛ بیتوجهی به ابلاغ الکترونیکی میتواند حقوق معترض را محدود کند.
فرض کنید مریم دو سال و شش ماه در یک فروشگاه با قراردادهای متوالی کار کرده و هنگام قطع همکاری، عیدی سال آخر و سنوات خود را نگرفته است. او با ارائه سوابق بیمه، واریزهای بانکی و پیامهای کاری، رابطه استخدامی و مدت اشتغال را اثبات میکند. در چنین شرایطی، شکایت بابت عیدی و سنوات میتواند شامل عیدی متناسب با ماههای کارکرد سال آخر و سنوات متناسب با دو سال و شش ماه باشد؛ اما مبلغ نهایی به مزد قابل محاسبه، اسناد پرداخت و نظر مرجع رسیدگی وابسته است.
پیش از ثبت دادخواست، تاریخ شروع و پایان کار، مزد واقعی، سالهای مورد مطالبه و مبالغ پرداختشده را در جدولی جداگانه تنظیم کنید. شکایت بابت عیدی و سنوات زمانی نتیجه بهتری دارد که خواستهها تفکیک، مدارک منظم و محاسبه بر اساس مقررات و اسناد قابل ارائه انجام شده باشد.