آیا پس از تنظیم صلح عمری میتوان ملک یا حق انتقالیافته را پس گرفت؟ بله، اما شکایت بابت قرارداد صلح عمری فقط در صورت وجود دلیل قانونی مانند بطلان، فسخ، تدلیس، عدم اهلیت یا جعل به نتیجه میرسد و صرف پشیمانی معمولاً برای برهمزدن قرارداد کافی نیست. صلح عمری قراردادی است که مالک، عین مال را به دیگری منتقل میکند، اما منافع آن را تا پایان عمر خود یا شخص معین نگه میدارد.
نوع خواسته باید با علت اعتراض هماهنگ باشد. اگر قرارداد از ابتدا فاقد شرایط اساسی صحت معامله بوده باشد، مانند فقدان قصد و رضا، عدم اهلیت، نامشروع بودن موضوع یا مجهولبودن مورد صلح، دعوای ابطال یا اعلام بطلان مطرح میشود. اگر قرارداد صحیح بوده اما یکی از طرفین از تعهد خود تخلف کرده یا اختیار فسخ در قرارداد پیشبینی شده باشد، ممکن است دعوای فسخ قابل بررسی باشد.
در مواردی مانند فریب عمدی، تهدید، امضای سفید یا ادعای جعل، علاوه بر دعوای حقوقی، حسب مورد امکان طرح شکایت کیفری نیز وجود دارد. با این حال، صرف اختلاف خانوادگی، تغییر نظر مصالح یا نیاز مالی او، بهتنهایی موجب بیاعتباری صلحنامه نمیشود. همچنین حق انتفاع یا سکونت مادامالعمر با مالکیت عین تفاوت دارد؛ بنابراین باید مشخص شود چه چیزی منتقل شده و چه حقی برای مصالح باقی مانده است.
در شکایت بابت قرارداد صلح عمری، دادگاه معمولاً متن صلحنامه، سند مالکیت، سوابق ثبتی و مدارک مربوط به نحوه انعقاد قرارداد را بررسی میکند. مدارک زیر میتواند مؤثر باشد:
شهادت شهود بهتنهایی همیشه برای اثبات ادعا کافی نیست و ارزش آن به موضوع دعوا و سایر قرائن بستگی دارد. اگر سند رسمی باشد، ادعای بیاعتباری آن معمولاً به دلایل قویتری نیاز دارد و صرف انکار یا تردید، آثار سند رسمی را از بین نمیبرد.
دعوای مربوط به مالکیت یا حقوق عینی ملک، اصولاً در دادگاه محل وقوع ملک مطرح میشود. خواهان باید در دادخواست، خواسته دقیق مانند ابطال سند، اعلام بطلان، فسخ، الزام به اصلاح سند یا ابطال انتقال بعدی را مشخص کند. پس از ثبت دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، پرونده به شعبه صالح ارجاع میشود و ممکن است کارشناسی، استعلام ثبتی و تحقیق از شهود انجام شود.
در شکایت بابت قرارداد صلح عمری، اگر بیم انتقال ملک به شخص ثالث یا ایجاد تغییر در وضعیت آن وجود داشته باشد، بررسی امکان درخواست دستور موقت یا تأمین خواسته اهمیت دارد. پذیرش این درخواست قطعی نیست و به فوریت، دلایل و تشخیص دادگاه وابسته است.
فرض کنید مادری ملک خود را طی سند رسمی به فرزندش صلح میکند و حق سکونت و استفاده از منافع را تا پایان عمر برای خود نگه میدارد. چند سال بعد، مدعی میشود هنگام امضا به علت بیماری شدید، اراده واقعی نداشته و فرزند نیز او را فریب داده است. در این وضعیت، شکایت بابت قرارداد صلح عمری زمانی شانس بیشتری دارد که مدارک پزشکی همزمان با تنظیم سند، اظهارات شهود و قرائن فریب ارائه شود؛ اما نتیجه نهایی به ارزیابی دادگاه و اعتبار دلایل بستگی دارد.
پیش از اقدام، متن دقیق قرارداد و وضعیت ثبتی ملک باید بررسی شود. شکایت بابت قرارداد صلح عمری عنوان کلی است و موفقیت آن به انتخاب خواسته درست، اثبات علت قانونی و ارائه مدارک معتبر وابسته است. مشورت با وکیل متخصص قراردادها میتواند از طرح دعوای نادرست و تحمیل هزینه و زمان اضافی جلوگیری کند.