آیا میتوان نسبت به دستور دادگاه برای ادای سوگند اعتراض کرد؟ بله، اما شکایت بابت قرار اتیان سوگند معمولاً به معنای طرح شکایت کیفری مستقل نیست؛ بلکه باید در همان پرونده، ایراد و اعتراض خود را به دادگاه اعلام کرد و در صورت وجود شرایط قانونی، از تصمیم نهایی یا قرار قابل اعتراض، تجدیدنظرخواهی یا سایر طرق قانونی استفاده نمود. نتیجه اعتراض به نوع دعوا، مرحله رسیدگی، نحوه ابلاغ و دلیل مخالفت بستگی دارد.
سوگند یکی از ادله اثبات دعوا در امور مدنی است و معمولاً زمانی مطرح میشود که ادعا با دلایل کامل اثبات نشده، اما قانون امکان استفاده از سوگند را فراهم کرده باشد. دادگاه پس از بررسی موضوع، ممکن است از یکی از طرفین بخواهد سوگند یاد کند یا سوگند را به طرف دیگر رد نماید. اتیان سوگند باید درباره موضوعی مشخص و مؤثر در دعوا باشد و نمیتوان با سوگند، هر ادعای نامرتبط یا مبهمی را اثبات کرد.
بنابراین، صرف صدور چنین قراری به معنی پیروزی قطعی طرف مقابل نیست. دادگاه باید اهلیت شخص، ارتباط سوگند با موضوع دعوا، شرایط قانونی دلیل و صحت ابلاغ را بررسی کند. در مواردی مانند وجود سند معتبر، اقرار، یا دلیل قوی مخالف، میتوان درباره ضرورت و اعتبار سوگند ایراد مطرح کرد.
اعتراض باید مشخص، مستند و مرتبط با ایراد موجود باشد. از مهمترین موارد قابل بررسی میتوان به این موارد اشاره کرد:
در این وضعیت، شکایت بابت قرار اتیان سوگند باید در قالب لایحه یا درخواست ثبتشده در همان پرونده مطرح شود. بهتر است معترض دقیقاً بنویسد کدام بخش قرار را نادرست میداند و چه سند یا دلیلی برای اثبات ایراد خود ارائه میکند.
متقاضی باید از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی یا مسیر اعلامشده در سامانه مربوط، لایحه اعتراض و پیوستهای آن را ثبت کند. مدارک معمول عبارتاند از:
ثبت اعتراض بهخودیخود همیشه اجرای قرار یا رسیدگی را متوقف نمیکند. بنابراین، اگر زمان ادای سوگند نزدیک است، درخواست توقف اقدام یا تعیین تکلیف فوری نیز باید با توضیح خطر ورود زیان مطرح شود. مهلت اعتراض نیز یکسان نیست و به نوع تصمیم، قابل اعتراض بودن آن و مرحله رسیدگی بستگی دارد؛ پس نباید صرفاً به عنوان قرار اکتفا کرد.
فرض کنید خواهان مدعی پرداخت نشدن مبلغی است و خوانده رسید بانکی ارائه کرده، اما دادگاه بدون بررسی کافی، قرار ادای سوگند صادر میکند. خوانده میتواند با ارائه اصل یا تصویر معتبر رسید، گردش حساب و توضیح ارتباط آن با قرارداد، شکایت بابت قرار اتیان سوگند را در قالب لایحه مطرح کند و نشان دهد که دلیل مکتوب موجود است. پذیرش این اعتراض قطعی نیست، اما دادگاه باید ادله و شرایط قانونی سوگند را دوباره ارزیابی کند.
شکایت بابت قرار اتیان سوگند عنوانی عمومی برای اعتراض به روند یا تصمیم دادگاه است، نه لزوماً شکایت کیفری. اقدام درست، بررسی متن قرار، ابلاغ، ادله پرونده و امکان اعتراض در همان مرحله است. چون آثار سوگند میتواند در نتیجه دعوا مؤثر باشد، تنظیم لایحه دقیق و اقدام پیش از زمان تعیینشده اهمیت زیادی دارد.