آیا سند ملکی شما دارای اشتباه، تعارض، ابهام یا مشکل در مالکیت است؟ پاسخ این است که برای شکایت بابت مشکل در سند باید ابتدا نوع ایراد مشخص شود؛ زیرا اصلاح اشتباه ثبتی، اعتراض به ثبت ملک، ابطال سند رسمی و الزام به تنظیم سند رسمی، هرکدام شرایط، مدارک و مرجع رسیدگی متفاوتی دارند.
مشکل سند ممکن است ناشی از اشتباه در نام مالک، شماره پلاک ثبتی، مساحت، حدود اربعه یا مشخصات ملک باشد. گاهی نیز یک ملک با دو سند یا با ادعای مالکیت اشخاص مختلف مواجه است. صدور سند بر اساس معامله فضولی، جعل، فقدان قصد واقعی، انتقال مال غیر، بیاعتباری قرارداد پایه یا صدور سند برای ملکی که سابقه مالکیت دیگری دارد، میتواند زمینه طرح دعوا را ایجاد کند.
هر اشتباهی به معنای بیاعتباری کل سند نیست. اگر ایراد صرفاً شکلی یا ناشی از اشتباه اداری باشد، ممکن است درخواست اصلاح از اداره ثبت کافی باشد؛ اما اگر حقوق مالکانه اشخاص درگیر باشد، معمولاً رسیدگی قضایی و ارائه دلایل معتبر ضرورت پیدا میکند. بنابراین، پیش از طرح شکایت بابت مشکل در سند باید مشخص شود خواسته دقیق، اصلاح سند، ابطال سند، ابطال معامله، خلع ید یا الزام به تنظیم سند رسمی است.
مدارک باید ارتباط مستقیم میان ایراد سند و حق ادعایی خواهان را نشان دهند. مهمترین مستندات عبارتاند از:
تصویر سند بهتنهایی معمولاً اثباتکننده ادعا نیست و دادگاه ممکن است برای بررسی اصالت، حدود ملک، تقدم معاملات یا ارزش فنی مدارک، موضوع را به کارشناس رسمی ارجاع دهد. ادعای جعل نیز باید با دقت و بر پایه نشانههای قابل بررسی مطرح شود، زیرا صرف اختلاف در امضا یا مشخصات، نتیجه پرونده را قطعی نمیکند.
در دعاوی مربوط به حقوق عینی املاک، مرجع رسیدگی اصولاً دادگاه محل وقوع ملک است. ثبت دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی انجام میشود و خواهان باید خواستهها را دقیق و هماهنگ با دلایل خود بنویسد. در برخی موارد، پیش از طرح دعوا میتوان از اداره ثبت درباره امکان اصلاح یا سوابق ثبتی استعلام کرد.
روند معمول شامل ثبت دادخواست، ابلاغ به خواندگان، تبادل لوایح، بررسی اسناد، ارجاع احتمالی به کارشناسی و صدور رأی است. مهلت اعتراض به تصمیمها یا آرای ثبتی و قضایی یکسان نیست و به نوع تصمیم، شیوه ابلاغ و وضعیت شخص بستگی دارد؛ بنابراین نباید بدون بررسی پرونده، مهلت مشخصی را قطعی فرض کرد. در صورت احتمال انتقال ملک، درخواست تأمین خواسته یا دستور موقت نیز ممکن است قابل بررسی باشد.
فرض کنید سارا ملکی را با مبایعهنامه خریداری و تمام مبلغ را پرداخت کرده، اما فروشنده پیش از انتقال رسمی، همان ملک را به شخص دیگری منتقل کرده و برای او سند صادر شده است. سارا میتواند با توجه به تاریخ معاملات، تصرف، پرداخت وجه و سایر دلایل، برای شکایت بابت مشکل در سند و تعیین خواسته مناسب مانند الزام به تنظیم سند یا بررسی اعتبار انتقال دوم اقدام کند. نتیجه به اصالت قراردادها، علم یا بیاطلاعی اشخاص، وضعیت ثبتی و تشخیص دادگاه بستگی دارد و صرف تقدم زمانی یک نوشته همیشه بهتنهایی کافی نیست.
برای شکایت بابت مشکل در سند، ابتدا باید ایراد ثبتی، قراردادی یا مالکیتی از یکدیگر تفکیک شود. سپس با جمعآوری سوابق ثبتی و اسناد معامله، مرجع صالح و خواسته درست انتخاب گردد. طرح دعوای کلی یا درخواست ابطال بدون دلیل کافی ممکن است موجب رد دعوا یا تحمیل هزینه شود؛ بررسی سند توسط وکیل یا کارشناس متخصص پیش از اقدام، از اشتباههای پرهزینه جلوگیری میکند.