آیا کالایی که مطابق سفارش شما ساخته یا ارسال نشده، قابل پیگیری است؟ بله؛ شکایت بابت مغایرت کالای سفارشی با تکیه بر قرارداد، رسید پرداخت، مشخصات اعلامشده و دلایل فنی امکانپذیر است و میتواند به اصلاح کالا، تعویض، تحویل کالای مطابق، کاهش بها، فسخ قرارداد یا مطالبه خسارت منتهی شود؛ البته نتیجه به مفاد توافق و کیفیت مدارک بستگی دارد.
کالای سفارشی زمانی مغایر محسوب میشود که ویژگیهای آن با توافق طرفین تفاوت داشته باشد؛ برای مثال، رنگ، ابعاد، جنس، مدل، ظرفیت، تعداد، کیفیت یا زمان تحویل با سفارش هماهنگ نباشد. تفاوت میان «عیب» و «مغایرت» مهم است: عیب ممکن است در کالای مطابق سفارش ایجاد شده باشد، اما مغایرت یعنی کالا از ابتدا با موضوع مورد توافق یکسان نیست. اگر سفارش بهصورت شفاهی ثبت شده باشد نیز ادعا قابل طرح است، ولی اثبات آن دشوارتر خواهد بود.
پیش از هر اقدامی، همه اسناد و ارتباطات مربوط به معامله را نگهداری کنید. مهمترین دلایل عبارتاند از:
در اختلافهای فنی، ارجاع کالا به کارشناس رسمی یا درخواست تأمین دلیل میتواند وضعیت کالا را پیش از تعمیر، مصرف یا تعویض ثبت کند. صرف نارضایتی یا اختلاف سلیقه، بدون اثبات تخلف از مشخصات توافقشده، معمولاً برای موفقیت دعوا کافی نیست.
خواسته باید با نوع تخلف تناسب داشته باشد. در صورت امکان اصلاح، میتوان رفع مغایرت یا تعویض کالا را درخواست کرد. اگر اجرای تعهد ممکن نباشد، اهمیت مغایرت اساسی باشد یا فروشنده از اصلاح خودداری کند، فسخ قرارداد و استرداد وجه قابل بررسی است. در برخی شرایط، مطالبه تفاوت ارزش کالای واقعی و کالای توافقشده یا جبران خسارت نیز مطرح میشود. مطالبه خسارت نیازمند اثبات ورود زیان، ارتباط آن با تخلف و در مواردی قابلیت پیشبینی آن است؛ بنابراین نتیجه دعوا خودکار و قطعی نیست.
فرض کنید مریم برای آشپزخانه خود کابینتهایی با رنگ سفید، ارتفاع مشخص و جنس معین سفارش میدهد و نیمی از مبلغ را میپردازد. سازنده کالایی با رنگ متفاوت و ابعاد کوتاهتر تحویل میدهد. اگر پیامهای سفارش و فاکتور این مشخصات را نشان دهند، شکایت بابت مغایرت کالای سفارشی میتواند بر اصلاح یا تعویض کابینتها متمرکز شود. اگر اصلاح عملی نباشد، فسخ و مطالبه وجه و خسارت، با تشخیص مرجع رسیدگی و نظر کارشناس، قابل طرح خواهد بود.
برای پیگیری مؤثر، پیش از مصرف یا دستکاری کالا مدارک را ثبت کنید، تفاوت دقیق میان سفارش و کالای تحویلی را بنویسید و خواسته خود را روشن انتخاب کنید. شکایت بابت مغایرت کالای سفارشی زمانی شانس بیشتری دارد که توافق، پرداخت، مغایرت و زیان با اسناد منسجم اثبات شوند.