آیا میتوان نسبت به مطالبه یا نحوه محاسبه نیم عشر اجرایی اعتراض کرد؟ بله؛ شکایت بابت پرداخت نیم عشر معمولاً از طریق اعتراض به محاسبه یا عملیات اجرایی در مرجع صادرکننده اجراییه پیگیری میشود و میزان متعارف حق اجرا در احکام مالی، پنج درصد مبلغ محکومبه است؛ البته در برخی شرایط قانونی، بهویژه پرداخت در مهلت مقرر پس از ابلاغ اجراییه، ممکن است مبلغ قابل وصول کاهش یابد.
نیم عشر اجرایی همان حقالاجرایی است که بابت اجرای حکم یا مفاد اجراییه دریافت میشود و نباید با هزینه دادرسی، حقالوکاله یا خسارت تأخیر تأدیه اشتباه شود. در پروندههای مالی، مبنای محاسبه معمولاً مبلغ محکومبه است؛ اما در محکومیتهای غیرمالی یا مواردی مانند تحویل مال، ارزیابی و مقررات مربوط، نقش تعیینکننده دارد.
اصل بر این است که محکومعلیه پرداختکننده حق اجرا باشد. بااینحال، زمان پرداخت، نحوه اجرای حکم، سازش طرفین، پرداخت مستقیم به محکومله و مقررات خاص پرونده میتواند در میزان نهایی اثر بگذارد. صرف درج عددی در اخطار یا برگه محاسبه، بهتنهایی دلیل قطعی صحت آن نیست و باید مبنای محاسبه بررسی شود.
اعتراض زمانی اهمیت بیشتری دارد که مبلغ حق اجرا بر پایه محکومبه اشتباه، شامل مبالغی خارج از حکم، یا بدون توجه به پرداخت بهموقع محاسبه شده باشد. همچنین اگر بدهکار پیش از شروع عملیات اجرایی، وجه را طبق ضوابط پرداخت کرده باشد، باید بررسی شود که اساساً حق اجرا یا تمام آن قابل مطالبه بوده است یا خیر.
در شکایت بابت پرداخت نیم عشر باید ادعای خود را از نتیجه قطعی جدا کرد؛ یعنی توضیح دهید چه مبلغی مطالبه شده، رقم صحیح را چگونه محاسبه میکنید و کدام سند این ادعا را ثابت میکند. مرجع اجرا ممکن است پس از بررسی، مبلغ را اصلاح کند یا اعتراض را نپذیرد.
ثبت اعتراض باید در اسرع وقت و از مسیر واحد اجرای احکام دادگستری انجام شود. اختلافات ناشی از اجرای حکم اصولاً در دادگاه صادرکننده حکم یا مرجع ناظر بر اجرا بررسی میشود. اگر موضوع مربوط به اجراییه ثبتی باشد، مسیر اعتراض متفاوت است و باید ابتدا به واحد اجرای ثبت و مراجع نظارتی همان حوزه مراجعه کرد.
فرض کنید علی به پرداخت یک میلیارد ریال محکوم شده و پس از صدور اجراییه، واحد اجرا پنجاه میلیون ریال حق اجرا مطالبه کرده است. او مدعی است بخش قابل توجهی از محکومبه را پیش از آغاز عملیات اجرایی پرداخت کرده و رسید بانکی دارد. در این وضعیت، شکایت بابت پرداخت نیم عشر باید همراه با رسیدها و درخواست اصلاح مبنای محاسبه مطرح شود. نتیجه به تاریخ پرداخت، مفاد حکم و زمان شروع اجرا بستگی دارد و صرف ادعای پرداخت، بدون سند معتبر، الزاماً موجب کاهش مبلغ نمیشود.
برای شکایت بابت پرداخت نیم عشر ابتدا باید مشخص شود اجراییه از دادگستری صادر شده یا از اداره ثبت، سپس مبلغ مطالبهشده با اصل محکومبه و تاریخ پرداخت تطبیق داده شود. مهمترین اشتباه، پرداخت مبلغ بدون دریافت ریز محاسبه یا طرح اعتراض بدون پیوست مدارک است. شکایت بابت پرداخت نیم عشر زمانی شانس بیشتری دارد که اشتباه محاسباتی، پرداخت قبلی یا وجود توافق معتبر با اسناد روشن اثبات شود.