آیا برای پیدا کردن پدری که هویت یا محل اقامتش مشخص نیست میتوان به دادگاه یا پلیس مراجعه کرد؟ پاسخ این است که شکایت بابت پیدا کردن پدر عنوان حقوقی مستقلی در قوانین ایران نیست و مسیر قانونی، به هدف شما بستگی دارد؛ اگر شخص مفقود یا ناشناس باشد، موضوع از طریق پلیس و مراجع قضایی پیگیری میشود، اما اگر هدف اثبات رابطه پدر و فرزندی باشد، معمولاً باید دعوای اثبات نسب مطرح شود.
یافتن پدر یعنی شناسایی یا پیدا کردن محل اقامت شخصی که اطلاعات او ناقص است. در این حالت، ممکن است گزارش فقدان، استعلام هویتی یا تحقیق انتظامی لازم باشد. اما اثبات نسب، یک دعوای حقوقی است که در آن خواهان میخواهد دادگاه رابطه قانونی پدر و فرزندی را احراز کند. بنابراین، صرف پیدا شدن یک فرد یا شباهت ظاهری، بهتنهایی موجب ثبت نام او به عنوان پدر نمیشود.
در پروندههای مربوط به شکایت بابت پیدا کردن پدر باید ابتدا هدف نهایی مشخص شود: دریافت شناسنامه یا اصلاح اطلاعات سجلی، مطالبه نفقه، استفاده از آثار ارث، یا صرفاً دستیابی به اطلاعات خانوادگی. هر هدف میتواند مدارک و طرفهای دعوا و حتی مرجع پیگیری متفاوتی داشته باشد.
دادگاه مجموعه دلایل را بررسی میکند و نتیجه پرونده به قوت و هماهنگی آنها بستگی دارد. مدارک احتمالی عبارتاند از:
آزمایش DNA میتواند دلیل مهمی باشد، اما انجام آن معمولاً باید در چارچوب پرونده و با رعایت دستور مرجع صالح صورت گیرد. امتناع یک شخص نیز لزوماً به معنای اثبات ادعا نیست و دادگاه آن را همراه با سایر قرائن ارزیابی میکند.
دعوای اثبات نسب اصولاً در دادگاه خانواده مطرح میشود و ثبت آن از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی انجام میگیرد. خواهان باید مشخصات خوانده و خواسته خود را تا حد امکان دقیق بنویسد. اگر نشانی پدر معلوم نباشد، میتوان نشانی آخرین محل اقامت یا اطلاعات موجود را ارائه کرد تا ابلاغ قانونی و اقدامات لازم انجام شود.
اگر موضوع، مفقود شدن پدر یا بیخبری از محل او باشد، ابتدا مراجعه به پلیس آگاهی یا کلانتری برای اعلام فقدان اهمیت دارد. در موارد مشکوک به جرم، تهدید، بازداشت غیرقانونی یا ناپدیدشدن غیرعادی، مراجعه فوری به دادسرا نیز ضروری است. مسیر انتظامی برای یافتن شخص، با دعوای خانوادگی برای اثبات نسب جایگزین نمیشود.
فرض کنید نازنین در شناسنامه نام پدر ندارد و مادرش مدعی است مردی مشخص، پدر زیستی اوست. نازنین میتواند برای شکایت بابت پیدا کردن پدر ابتدا اطلاعات محل اقامت آن مرد را از مسیر قانونی پیگیری و سپس دعوای اثبات نسب مطرح کند. دادگاه ممکن است اسناد، شهادت و کارشناسی ژنتیک را بررسی کند؛ با این حال، نتیجه قطعی بدون ارزیابی همه دلایل قابل پیشبینی نیست. اگر پدر فوت کرده باشد، موضوع پیچیدهتر میشود و ممکن است ورثه یا اشخاص ذینفع نیز در رسیدگی نقش داشته باشند.
طرح درخواست با عنوان مبهم، ارائه نشانی نادرست، انتشار اطلاعات خصوصی در شبکههای اجتماعی، تهدید فرد مورد ادعا برای گرفتن آزمایش، یا تصور اینکه DNA بهتنهایی همه آثار حقوقی را ایجاد میکند، از اشتباهات رایج است. همچنین در صورت وجود ادعای تولد خارج از رابطه زوجیت، باید پیش از اقدام درباره آثار نسب، شناسنامه و ارث مشاوره حقوقی تخصصی گرفت.
شکایت بابت پیدا کردن پدر بسته به هدف، ممکن است گزارش فقدان، پیگیری انتظامی یا دعوای اثبات نسب باشد. جمعآوری اسناد، تعیین مرجع درست و تنظیم دقیق خواسته اهمیت زیادی دارد. پیش از ثبت دادخواست، بررسی وضعیت سجلی، نشانی فرد و دلایل موجود میتواند از انتخاب مسیر نادرست جلوگیری کند.