آیا از نظر هیأت کارشناسی پنجنفره متضرر شدهاید؟ شکایت بابت کارشناسی 5 نفره معمولاً در سه مسیر پیگیری میشود: اعتراض به نظریه در همان پرونده، شکایت انتظامی از کارشناس یا کارشناسان، و در صورت وجود دلایل کافی، شکایت کیفری. هیچ هزینه یا مدت ثابتی برای این اقدام وجود ندارد؛ زیرا هزینه به مرجع رسیدگی، نوع دادخواست یا شکواییه، موضوع کارشناسی و احتمال ارجاع به هیأت جدید بستگی دارد.
بله. اعتراض به نظریه، اقدامی قضایی برای بیاثر کردن یا کاهش ارزش اثباتی گزارش کارشناسی در پرونده اصلی است. در این حالت باید ایرادهای فنی، تناقضها، بیتوجهی به اسناد یا خروج کارشناس از موضوع ارجاع را به دادگاه اعلام کنید. در مقابل، شکایت انتظامی زمانی مطرح میشود که کارشناس مرتکب تخلف حرفهای مانند تأخیر غیرموجه، اظهارنظر خارج از صلاحیت، نقض بیطرفی یا افشای اطلاعات شده باشد.
شکایت کیفری نیز تنها با نارضایتی از نتیجه کارشناسی پذیرفته نمیشود. برای مثال، باید قرائنی درباره تبانی، دریافت وجه، جعل، گزارش خلاف واقع عمدی یا رفتار مجرمانه دیگر وجود داشته باشد. بنابراین، اشتباه تخصصی یا اختلاف در برداشت، بهتنهایی دلیل کافی برای جرمانگاری نیست.
در شکایت بابت کارشناسی 5 نفره، صرف بیان اینکه «نظریه نادرست است» معمولاً اثر کافی ندارد. اعتراض باید مستند و ناظر به بخش مشخصی از گزارش باشد. مدارک مهم عبارتاند از:
اعتراض به نظریه باید در همان پرونده و نزد مرجع قضایی رسیدگیکننده ثبت شود. در دعاوی مدنی، مهلت معمول اعتراض به نظریه ابلاغشده، یک هفته از تاریخ ابلاغ است؛ با این حال، نوع پرونده و مقررات خاص ممکن است وضعیت متفاوتی ایجاد کند. ثبت اعتراض، خودبهخود اجرای نظر کارشناس را متوقف نمیکند و باید درخواست بررسی مجدد یا ارجاع به هیأت دیگر نیز با استدلال مطرح شود.
شکایت انتظامی معمولاً در مرجع انتظامی کانون کارشناسان رسمی دادگستری یا مرکز مربوط به پروانه کارشناس مطرح میشود. اگر موضوع جنبه کیفری داشته باشد، مرجع تحقیقات کیفری صالح رسیدگی خواهد کرد. این مسیرها جایگزین اعتراض قضایی نیستند و ممکن است همزمان، اما با هدفهای متفاوت، دنبال شوند.
فرض کنید هیأت کارشناسی پنجنفره ارزش یک ملک را بر اساس کاربری تجاری تعیین کرده، در حالی که سند و پاسخ استعلام شهرداری، کاربری مسکونی را نشان میدهد. مالک میتواند با ارائه این اسناد، محاسبات گزارش را نقد و درخواست ارجاع موضوع به کارشناسان دیگر یا تکمیل تحقیقات کند. در چنین وضعی، شکایت بابت کارشناسی 5 نفره زمانی شانس بیشتری دارد که ایراد مستند و تخصصی باشد، نه صرفاً ناشی از پایین یا بالا بودن مبلغ ارزیابی.
دادگاه اصولاً مکلف نیست نظریه کارشناسی را بدون بررسی بپذیرد. قاضی میتواند توضیح بخواهد، ابهام را رفع کند، نظریه را با سایر دلایل بسنجد یا در صورت وجود ایراد مؤثر، موضوع را به کارشناسی تکمیلی یا هیأت جدید ارجاع دهد. البته نتیجه نهایی به اسناد، موضوع دعوا و میزان اقناعکنندگی اعتراض وابسته است.
برای شکایت بابت کارشناسی 5 نفره ابتدا باید هدف خود را مشخص کنید: تغییر نتیجه در پرونده، تعقیب تخلف انتظامی یا اعلام جرم. سپس در مهلت مقرر، متن اعتراضی مستند را همراه مدارک ثبت کنید و از حمله کلی یا ادعاهای فاقد دلیل بپرهیزید. بررسی پرونده توسط وکیل یا کارشناس فنی مستقل میتواند در شناسایی ایرادهای واقعی گزارش کمککننده باشد.