آیا یکی از اعضای خانواده بدون اجازه، مستمری پدر را دریافت یا برداشت کرده است؟ شکایت بابت گرفتن مستمری پدر زمانی قابل پیگیری است که دریافت وجه بدون استحقاق، بدون رضایت صاحب حساب یا برخلاف مقررات سازمان پرداختکننده انجام شده باشد؛ اما عنوان دقیق دعوا به این بستگی دارد که پدر زنده است یا فوت کرده، وجه به حساب چه کسی واریز شده و شخص دریافتکننده چه مجوزی داشته است.
پس از فوت بیمهشده یا مستمریبگیر، پرداخت مستمری تابع مقررات صندوق مربوط و وضعیت افراد واجد شرایط است. هر فرزند یا همسر، صرفاً به دلیل رابطه خانوادگی، حق دریافت مستمری ندارد. اگر فردی با پنهانکردن فوت، ارائه اطلاعات نادرست، استفاده از وکالت پایانیافته یا برداشت از حساب متوفی وجهی دریافت کند، امکان طرح شکایت و مطالبه مبالغ وجود دارد.
اگر پدر زنده باشد، اصل بر تعلق مستمری به خود اوست؛ مگر آنکه وکالت معتبر، حکم قانونی یا اجازه روشن برای دریافت وجود داشته باشد. برداشت بدون اجازه میتواند حسب مدارک، موضوع شکایت کیفری و همزمان مطالبه وجه و خسارت در مرجع حقوقی قرار گیرد. بنابراین، صرف اختلاف خانوادگی برای اثبات جرم کافی نیست و باید رفتار مشخص و زیان مالی اثبات شود.
مدارک باید هم رابطه اشخاص و هم مسیر انتقال وجه را روشن کند. معمولاً تهیه موارد زیر مفید است:
در شکایت بابت گرفتن مستمری پدر بهتر است مبلغ، تاریخ هر واریز و برداشت، نام دریافتکننده و دلیل غیرمجازبودن آن جداگانه نوشته شود. ادعای کلی مانند «تمام مستمری را برده است» معمولاً برای شروع بررسی کافی است، اما برای نتیجهگیری به اسناد بانکی نیاز خواهد بود.
شاکی میتواند با ثبت شکایت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، موضوع را به دادسرای صالح ارسال کند. پس از ثبت، بازپرس یا دادیار ممکن است از بانک، سازمان پرداختکننده و مراجع ثبتی استعلام بگیرد. در کنار مسیر کیفری، مطالبه استرداد وجوه نیز اهمیت دارد؛ زیرا بستهشدن پرونده کیفری لزوماً به معنای تعیین تکلیف همه مبالغ نیست.
پیش از ثبت شکایت، دریافت ریزگردش حساب و اعلام کتبی موضوع به صندوق یا بانک کمک میکند از ادامه پرداخت یا برداشت جلوگیری شود. اگر حساب مشترک، وکالت یا اجازه قبلی وجود داشته باشد، متن و حدود آن باید دقیق بررسی شود. در موارد اختلاف درباره سهم وراث، گاهی ابتدا تعیین ورثه و وضعیت استحقاق مستمری ضروری است.
فرض کنید پس از فوت پدر، دختر او با استفاده از کارت بانکی، چند ماه مستمری را برداشت کرده و مدعی است پدر پیش از فوت اجازه داده است. در این وضعیت، شکایت بابت گرفتن مستمری پدر بهتنهایی نتیجه قطعی ایجاد نمیکند. مرجع رسیدگی باید اعتبار اجازه، زمان فوت، مقررات صندوق و میزان وجوه برداشتشده را بررسی کند. اگر اجازه معتبر یا استحقاق قانونی ثابت نشود، امکان مطالبه وجه و بررسی مسئولیت کیفری وجود دارد؛ اما اگر وکالت فقط برای امور اداری بوده باشد، برداشت شخصی میتواند خارج از حدود اختیار تلقی شود.
از نسبتدادن عنوان مجرمانه بدون دلیل، ارائه پرینت ناقص و مخلوطکردن سهم قانونی با برداشت غیرمجاز خودداری کنید. مشخص کنید خواسته شما توقف پرداخت، بازگرداندن وجه، رسیدگی کیفری یا همه این موارد است. همچنین اگر چند ذینفع وجود دارند، وضعیت هرکدام جداگانه بررسی شود. در شکایت بابت گرفتن مستمری پدر مشورت با وکیل یا کارشناس حقوقی، بهویژه هنگام وجود وکالتنامه یا حساب مشترک، از طرح ادعای نادرست جلوگیری میکند.
برای موفقیت در شکایت بابت گرفتن مستمری پدر باید سه موضوع اثبات شود: وجه از چه منبعی پرداخت شده، دریافتکننده چه حقی داشته و برداشت یا دریافت چگونه انجام شده است. مدارک بانکی، سوابق صندوق و اسناد اختیار، پایه اصلی تصمیم مرجع قضایی هستند و نتیجه نهایی به مجموع همین شواهد بستگی دارد.