آیا کارگری که در محل کار آسیب دیده میتواند دیه خود را از کارفرما مطالبه کند؟ بله، شکایت واحد دیه از کارفرما زمانی قابل پیگیری است که حادثه، صدمه بدنی و مسئولیت کارفرما یا عوامل تحت نظارت او با گزارشهای معتبر و نظر کارشناسی احراز شود. میزان دیه نیز بر اساس نوع آسیب، درصد ارش یا دیه تعیینشده در پزشکی قانونی و نرخ سال پرداخت محاسبه میشود؛ بنابراین مبلغ آن بدون بررسی پرونده قابل اعلام قطعی نیست.
صرف وقوع حادثه در کارگاه، همیشه به معنای محکومیت قطعی کارفرما نیست. معمولاً باید مشخص شود که کارفرما مقررات ایمنی را رعایت نکرده، آموزش لازم را ارائه نداده، تجهیزات حفاظتی مناسب در اختیار کارگر نگذاشته یا بر اجرای دستورهای ایمنی نظارت کافی نداشته است. گزارش بازرس کار، نظریه کارشناس رسمی، گزارش کلانتری یا مرجع انتظامی و اظهارات شاهدان میتواند در تشخیص تقصیر مؤثر باشد.
در مقابل، اگر حادثه کاملاً ناشی از رفتار عمدی یا بیاحتیاطی مستقل کارگر باشد، مسئولیت کارفرما ممکن است کاهش یابد یا منتفی شود؛ البته این موضوع باید در فرایند کارشناسی و قضایی بررسی شود. بیمه بودن کارگاه نیز لزوماً مسئولیت احتمالی کارفرما را از بین نمیبرد و فقط میتواند پرداخت خسارت را بر اساس شرایط بیمهنامه تسهیل کند.
ثبت حادثه در تأمین اجتماعی برای استفاده از حمایتهای بیمهای، با مطالبه دیه در پرونده کیفری یکی نیست. ممکن است کارگر همزمان از مزایای درمانی یا ازکارافتادگی استفاده کند و در صورت اثبات تقصیر، دیه یا ارش را نیز مطالبه نماید. تشخیص نهایی ارتباط میان صدمه و حادثه کار اهمیت زیادی دارد.
نخست باید حادثه به کارفرما، اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی و در صورت نیاز مرجع انتظامی اعلام شود. سپس مصدوم برای معاینه به پزشکی قانونی معرفی میشود. پس از تکمیل تحقیقات، پرونده حسب موضوع ممکن است در دادسرا و دادگاه کیفری رسیدگی شود. در این مرحله، نظریه کارشناسی درباره علت حادثه و میزان تقصیر اشخاص اهمیت اساسی دارد.
برای شکایت واحد دیه از کارفرما بهتر است شرح دقیق زمان، مکان، نحوه وقوع حادثه و اقدامات انجامشده پس از آن در شکواییه درج شود. عنوان اتهام و مرجع رسیدگی با توجه به نتیجه تحقیقات تعیین میشود. مهلت اقدام نیز به وضعیت پرونده و مقررات مربوط بستگی دارد؛ بنابراین نباید مراجعه به پزشکی قانونی یا ثبت شکایت را بدون دلیل به تأخیر انداخت.
فرض کنید کارگری در ساختمان نیمهکاره، به دلیل نبود حفاظ مناسب در اطراف چاهک آسانسور سقوط کرده و دچار شکستگی شود. اگر گزارش کارشناس نشان دهد کارفرما حفاظ و علائم هشدار نصب نکرده و آموزش ایمنی نیز ارائه نشده است، شکایت واحد دیه از کارفرما میتواند بر پایه رابطه کاری، گزارش حادثه، نظریه پزشکی قانونی و تقصیر احرازشده پیگیری شود. با این حال، نتیجه نهایی به میزان تقصیر کارفرما، نقش احتمالی کارگر و سایر عوامل بستگی دارد.
شکایت واحد دیه از کارفرما یک فرایند صرفاً اداری نیست و اثبات رابطه کاری، وقوع حادثه، صدمه و تقصیر نقش تعیینکننده دارد. جمعآوری فوری مدارک، مراجعه به پزشکی قانونی، ثبت گزارش رسمی و دریافت مشاوره حقوقی پیش از امضای هرگونه رضایتنامه، از مهمترین اقدامات برای حفظ حقوق مصدوم است.