آیا مستمریبگیر میتواند برای دریافت وام شخص دیگری ضمانت کند؟ بله، ضامن شدن مستمری بگیر اصولاً ممنوع نیست، اما پذیرش آن به مقررات بانک یا مؤسسه اعتباری، میزان مستمری، سن، توان بازپرداخت و نوع تضمین بستگی دارد. برخی بانکها مستمری را درآمد قابل احراز میدانند و برخی دیگر فقط ضامن شاغل، کارمند رسمی یا دارای گواهی کسر از حقوق را میپذیرند. بنابراین داشتن دفترچه یا فیش مستمری بهتنهایی، حق قطعی برای ضمانت ایجاد نمیکند.
ضمانت، تعهدی حقوقی است و شخص ضامن در برابر طلبکار مسئول اجرای تعهدات پیشبینیشده در قرارداد میشود. در قراردادهای بانکی، این تعهد معمولاً با امضای قرارداد ضمانت، سفته، چک یا اسناد مشابه همراه است. بازنشسته یا مستمریبگیر، در صورت داشتن اهلیت قانونی و پذیرش بانک، میتواند چنین تعهدی را بپذیرد. با این حال، بانک ممکن است به علت سن بالا، ناکافی بودن مستمری، وجود بدهی قبلی یا نامتناسب بودن مبلغ وام، درخواست را رد کند.
مدارک دقیق در هر بانک و نوع تسهیلات متفاوت است، اما معمولاً مجموعهای از اسناد زیر بررسی میشود:
اگر مستمری از سازمان یا صندوقی پرداخت شود که بانک با آن همکاری ندارد، ممکن است گواهی کسر از مستمری صادر نشود و بانک تضمین دیگری مطالبه کند. همچنین وکالتنامه یا امضای دیگری از سوی ورثه، جایگزین رضایت و مسئولیت شخص ضامن نمیشود.
اگر وامگیرنده اقساط را نپردازد، بانک میتواند طبق قرارداد و مقررات مربوط، برای مطالبه طلب به وامگیرنده و ضامن مراجعه کند. مسئولیت ضامن ممکن است شامل اصل بدهی، خسارتها و هزینههای مقرر در قرارداد باشد؛ دامنه آن باید از متن قرارداد مشخص شود. پس از پرداخت بدهی، ضامن اصولاً میتواند برای دریافت مبلغ پرداختی به وامگیرنده مراجعه کند، اما موفقیت این اقدام به توان مالی و داراییهای او بستگی دارد.
اقدام علیه مستمری نیز تابع مقررات اجرایی، نوع طلب و محدودیتهای قانونی مربوط به برداشت از درآمدهای حمایتی است و نمیتوان نتیجه گرفت که بانک حتماً تمام مستمری را برداشت خواهد کرد. همین موضوع نباید باعث شود ضامن، تعهد خود را کماهمیت تصور کند؛ امکان مطالبه قضایی، توقیف اموال یا ایجاد سابقه بدهی همچنان وجود دارد.
فرض کنید آقای «الف» مستمریبگیر است و برای وام ۲۰۰ میلیون تومانی فرزندش، قرارداد ضمانت و یک فقره سفته امضا میکند. بانک پس از بررسی درآمد، ضمانت او را میپذیرد. اگر فرزند چند قسط را نپردازد، بانک ابتدا مطابق قرارداد اخطار میدهد و سپس میتواند برای وصول طلب اقدام کند. در این وضعیت، ضامن شدن مستمری بگیر صرفاً یک امضای تشریفاتی نیست؛ آقای «الف» باید مبلغ، مدت، وجه التزام، نوع سند تضمینی و حدود مسئولیت خود را پیش از امضا بررسی میکرد.
در نهایت، ضامن شدن مستمری بگیر زمانی تصمیمی قابل دفاع است که بانک رسماً آن را بپذیرد و ضامن، آثار مالی و حقوقی تعهد را کاملاً بداند. پیش از امضا، بررسی قرارداد توسط وکیل یا مشاور حقوقی میتواند از اختلافهای بعدی جلوگیری کند.