اگر شریک شما به تعهدات قراردادی یا مالی خود عمل نکند، چه اقدامی باید انجام دهید؟ در این وضعیت، عدم ایفای تعهد شریک میتواند با توجه به مفاد قرارداد، موجب مطالبه اجرای تعهد، خسارت، وجه التزام یا در موارد خاص، انحلال و فسخ رابطه قراردادی شود. نخست باید تعهد انجامنشده، زمان اجرای آن و ضمانت اجرای پیشبینیشده در قرارداد بررسی شود و سپس با جمعآوری مدارک، مطالبه رسمی انجام گیرد.
صرف نارضایتی از عملکرد شریک برای طرح دعوا کافی نیست. باید تعهدی روشن و قابل انتساب وجود داشته باشد؛ مانند پرداخت سهم سرمایه، تأمین کالا، انجام امور مدیریتی، تحویل اسناد یا تقسیم سود در موعد مقرر. اگر قرارداد کتبی نباشد، پیامها، رسیدهای بانکی، صورتجلسات، فاکتورها و شهادت اشخاص نیز ممکن است برای اثبات رابطه و تعهد مورد استفاده قرار گیرد.
همچنین باید بررسی شود که عدم انجام تعهد ناشی از تقصیر شریک بوده یا بر اثر حادثهای خارج از اختیار او رخ داده است. در برخی قراردادها، وجود قوه قاهره یا منع قانونی میتواند مسئولیت خسارت را کاهش دهد یا منتفی کند؛ اما تشخیص آن به متن قرارداد و شرایط واقعی پرونده بستگی دارد.
مدارک مناسب، ارتباط مستقیم میان قرارداد، تعهد و زیان واردشده را نشان میدهند. بهتر است اسناد زیر نگهداری و دستهبندی شوند:
در مواردی که اسناد در اختیار شریک دیگر است، میتوان موضوع را در فرایند دادرسی مطرح کرد تا دادگاه درباره ارائه یا بررسی آنها تصمیم بگیرد. ادعا با دلیل تفاوت دارد و نتیجه پرونده بر اساس مجموعه شواهد ارزیابی میشود.
اقدام عملی معمولاً با ارسال اظهارنامه آغاز میشود. در اظهارنامه باید تعهد انجامنشده، مهلت مقرر، درخواست اجرای تعهد و در صورت امکان، آثار قانونی عدم اقدام بهطور روشن بیان شود. ارسال اظهارنامه همیشه شرط طرح دعوا نیست، اما میتواند مطالبه رسمی و تاریخ اطلاع شریک را اثبات کند.
پس از آن، بسته به خواسته، میتوان دعوای الزام به ایفای تعهد، مطالبه وجه یا خسارت، مطالبه حساب دوران شراکت یا درخواست تأمین دلیل را بررسی کرد. اگر در قرارداد شرط داوری وجود داشته باشد، ابتدا باید حدود و اعتبار آن شرط بررسی شود. مرجع صالح نیز به نوع دعوا، محل اقامت طرفین و موضوع قرارداد وابسته است؛ بنابراین انتخاب عنوان خواسته اهمیت زیادی دارد.
فرض کنید سارا و مهدی برای راهاندازی فروشگاه اینترنتی قرارداد مشارکت امضا کردهاند. سارا متعهد شده سرمایه نقدی را در موعد مقرر بپردازد و مهدی مسئول تأمین تجهیزات باشد. سارا سهم خود را پرداخت میکند، اما مهدی بدون دلیل موجه تجهیزات را تهیه نمیکند و فعالیت آغاز نمیشود. در این مثال، عدم ایفای تعهد شریک با قرارداد، رسید پرداخت و مکاتبات قابل بررسی است. سارا میتواند ابتدا اجرای تعهد را مطالبه کند و در صورت وجود شرایط، خسارت قابل اثبات یا وجه التزام قراردادی را نیز بخواهد؛ اما میزان مسئولیت نهایی به متن قرارداد و دلایل موجود بستگی دارد.
برای پیگیری عدم ایفای تعهد شریک، ابتدا متن قرارداد و تعهدات متقابل را دقیق بخوانید، سپس مدارک را حفظ و مطالبه رسمی را ثبت کنید. پیش از طرح دعوا، تفاوت میان الزام به انجام تعهد، مطالبه خسارت و پایان دادن به قرارداد را مشخص کنید. مشورت با وکیل یا کارشناس حقوقی، بهویژه در مشارکتهای مالی پیچیده، میتواند از انتخاب نادرست خواسته و از بین رفتن فرصتهای اثباتی جلوگیری کند.