آیا فروشنده یا مشاور املاک از تحویل نسخه مبایعهنامه خودداری میکند؟ در چنین وضعی، عدم تحویل مبایعه نامه لزوماً معامله را باطل نمیکند، اما میتواند اثبات مفاد قرارداد و پیگیری حقوق خریدار یا فروشنده را دشوار سازد؛ بنابراین باید موضوع را سریعاً مستند و مطالبه کرد.
اعتبار معامله فقط به در اختیار داشتن برگه قرارداد وابسته نیست و عواملی مانند قصد و رضایت طرفین، موضوع معامله، عوضین و شرایط صحت قرارداد اهمیت دارد. اگر قرارداد با امضای طرفین تنظیم شده باشد، ندادن نسخه معمولاً بهخودیخود موجب بطلان آن نمیشود. بااینحال، شخصی که نسخهای در اختیار ندارد، برای اثبات مبلغ، زمان تحویل، وجه التزام، شروط فسخ و تعهدات طرف مقابل با مشکل روبهرو خواهد شد.
در معاملات ملکی، باید میان مبایعهنامه و سند رسمی تفاوت گذاشت. مبایعهنامه میتواند دلیل وقوع تعهد به انتقال باشد، اما جای سند رسمی مالکیت را نمیگیرد. همچنین رسید پرداخت وجه یا تحویل ملک، بهتنهایی همیشه همه مفاد قرارداد را ثابت نمیکند.
اگر نسخه قرارداد تحویل نشده است، تمام قرائن مرتبط را جمعآوری کنید. ارزش هر دلیل به اصالت، ارتباط با معامله و امکان انتساب آن به طرف مقابل بستگی دارد:
پیامها را فقط بهصورت تصویر پراکنده نگه ندارید؛ اطلاعات فرستنده، شماره، تاریخ و پیوستها را نیز حفظ کنید. ادعای وجود قرارداد با اثبات دقیق مفاد آن تفاوت دارد و دادگاه ممکن است برای احراز اصالت، موضوع را به کارشناسی ارجاع دهد.
ابتدا بهصورت محترمانه و قابل اثبات، نسخه قرارداد را از فروشنده، خریدار یا مشاور املاک درخواست کنید. در صورت امتناع، ارسال اظهارنامه میتواند زمان مطالبه و محتوای درخواست را روشن کند. متن اظهارنامه باید شامل مشخصات معامله، تاریخ تنظیم، درخواست تحویل نسخه و مهلت متعارف برای پاسخ باشد.
اگر قرارداد در دفتر مشاور املاک تنظیم شده، مراجعه حضوری و درخواست کتبی برای دریافت رونوشت یا گواهی وجود سوابق مفید است. در صورت بینتیجه ماندن، با توجه به مدارک موجود میتوان برای مشاوره درباره دعوای مناسب، تأمین دلیل یا مطالبه آثار تعهد قراردادی اقدام کرد. عنوان دقیق خواسته به وضعیت پرونده بستگی دارد و نباید بدون بررسی، دعوای الزام به تحویل یا مطالبه خسارت مطرح شود.
فرض کنید سارا ملکی را خریداری کرده و وجه پیشپرداخت را به حساب فروشنده واریز کرده است، اما بنگاه فقط نسخه فروشنده را نگه داشته و نسخه خریدار را تحویل نداده است. سارا میتواند رسید بانکی، پیامهای تأیید معامله، مشخصات شاهدان و سوابق بنگاه را حفظ کند و با اظهارنامه، تحویل نسخه را مطالبه نماید. در این مثال، عدم تحویل مبایعه نامه بهتنهایی ثابت نمیکند که معامله انجام نشده است؛ نتیجه احتمالی به احراز توافق، امضا، پرداختها و سایر دلایل وابسته خواهد بود.
اعتماد به وعده شفاهی، پرداخت وجه بدون درج توضیح، امضای برگههای سفید، پاک کردن پیامها و تأخیر طولانی در اعتراض از اشتباهات رایج است. همچنین شکایت کیفری صرفاً به دلیل تحویل ندادن نسخه قرارداد معمولاً راهکار نخست نیست؛ مگر اینکه رفتارهایی مانند جعل، استفاده از سند مجعول یا فریب واجد شرایط قانونی وجود داشته باشد.
برای مدیریت عدم تحویل مبایعه نامه، ابتدا مدارک معامله را حفظ، سپس مطالبه کتبی و مستند ارسال کنید و پیش از انتخاب دعوا، وضعیت امضا، پرداخت، شهود و سوابق بنگاه را بررسی نمایید. نبود نسخه قرارداد مشکل مهمی است، اما لزوماً پایان حقوق قراردادی شما نیست.