اگر فروشنده پس از دریافت ثمن، آپارتمان را تخلیه و تحویل ندهد، چه اقدامی باید کرد؟ پاسخ این است که در وضعیت عدم تخلیه آپارتمان فروخته شده توسط فروشنده، خریدار میتواند با توجه به مفاد قرارداد، دادخواست الزام به تحویل مبیع و در صورت وجود شرایط، مطالبه وجه التزام، خسارت و اجرتالمثل ایام تصرف را مطرح کند. نخست باید مشخص شود موعد تحویل فرا رسیده، تعهد فروشنده روشن است و خریدار به تعهدات خود، بهویژه پرداخت ثمن، عمل کرده است.
مطابق قواعد عمومی قراردادها، فروشنده باید مورد معامله را در زمان و شرایط مقرر تسلیم کند. اگر در مبایعهنامه تاریخ مشخصی برای تحویل تعیین شده باشد، پس از فرا رسیدن آن تاریخ، امتناع فروشنده میتواند تخلف قراردادی محسوب شود. حتی اگر تاریخ تحویل تعیین نشده باشد، شرایط قرارداد، عرف، پرداخت کامل یا بخش اصلی ثمن و مطالبه خریدار در تعیین زمان اجرای تعهد اثر دارد.
در پرونده عدم تخلیه آپارتمان فروخته شده توسط فروشنده، صرف ادعای خریدار کافی نیست و دادگاه متن قرارداد، رسیدهای پرداخت، وضعیت تصرف و علت باقی ماندن فروشنده را بررسی میکند. چنانچه بخشی از ثمن پرداخت نشده باشد، فروشنده ممکن است تا اجرای تعهد متقابل، دفاع مؤثری داشته باشد؛ البته این موضوع به مفاد قرارداد و وضعیت تعهدات طرفین بستگی دارد.
ارسال اظهارنامه پیش از طرح دعوا الزامی عمومی برای همه پروندهها نیست، اما از نظر اثبات مطالبه، تاریخ اطلاع فروشنده و امتناع او اهمیت دارد. در دعوای عدم تخلیه آپارتمان فروخته شده توسط فروشنده، خواسته باید دقیق تنظیم شود؛ «الزام به تحویل مبیع» با «خلع ید» یکسان نیست و انتخاب نادرست عنوان دعوا میتواند روند رسیدگی را دشوار کند.
خریدار ممکن است حسب شرایط، الزام به تحویل آپارتمان، الزام به فک رهن یا رفع مانع قانونی، مطالبه وجه التزام، خسارت تأخیر و اجرتالمثل مدت تصرف را درخواست کند. مطالبه اجرتالمثل معمولاً نیازمند اثبات انتفاع یا امکان انتفاع از ملک، مدت تصرف و ارزش اجارهای آن است و مبلغ آن غالباً با نظر کارشناس تعیین میشود. اگر قرارداد برای تأخیر مبلغ مشخصی تعیین کرده باشد، دادگاه ابتدا همان شرط و حدود اعتبار آن را بررسی میکند.
فرض کنید سارا آپارتمانی را با قرارداد عادی خریداری کرده، تمام ثمن را پرداخته و در قرارداد، تحویل ملک در تاریخ معینی مقرر شده است. فروشنده پس از رسیدن موعد، همچنان در آپارتمان سکونت دارد و از تخلیه خودداری میکند. سارا باید قرارداد و اسناد پرداخت را نگهداری و ابتدا تحویل ملک را بهصورت رسمی مطالبه کند. در این وضعیت عدم تخلیه آپارتمان فروخته شده توسط فروشنده ممکن است موجب طرح دعوای الزام به تحویل، مطالبه وجه التزام و اجرتالمثل شود؛ اما نتیجه نهایی به اعتبار قرارداد و دلایل موجود وابسته است.
دادخواست مربوط به ملک معمولاً در دادگاه محل وقوع آپارتمان مطرح میشود و ثبت آن از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی انجام میگیرد. پیش از اقدام، باید وضعیت سند، وجود رهن، بازداشت، مستأجر یا حق سکونت برای فروشنده بررسی شود. اگر شخص ثالث مستأجر قانونی باشد، موضوع ممکن است تابع مقررات اجاره و تخلیه باشد، نه صرفاً اختلاف میان خریدار و فروشنده.
برای پیگیری عدم تخلیه آپارتمان فروخته شده توسط فروشنده، قرارداد، پرداخت ثمن، موعد تحویل و وضعیت حقوقی ملک را دقیق بررسی کنید. مطالبه کتبی، جمعآوری مدارک و انتخاب صحیح خواسته، از اقدامات شتابزده مهمتر است. در پروندههای دارای سند عادی، رهن، مستأجر یا ادعای فسخ، مشاوره با وکیل متخصص میتواند از طرح دعوای نادرست و افزایش هزینه و زمان رسیدگی جلوگیری کند.