آیا کارفرما میتواند فقط یک هفته پیش از پایان قرارداد، ادامه همکاری را منتفی اعلام کند؟ بله، در قرارداد مدتموقت، عدم تمدید قرارداد کار توسط کارفرما یک هفته قبل از اتمام قرارداد اصولاً اخراج محسوب نمیشود؛ زیرا قرارداد در تاریخ درجشده پایان مییابد و تمدید آن نیازمند توافق جدید است. با این حال، اگر کارفرما پیش از پایان مدت، رابطه کاری را قطع کند، یا از کارگر بخواهد بدون پرداخت مطالبات قانونی کار را ترک کند، موضوع میتواند از نظر حقوقی متفاوت باشد.
اخراج یعنی پایان دادن به رابطه کاری پیش از موعد یا برخلاف تشریفات و حمایتهای قانونی؛ اما در قرارداد مدتموقت، اصل بر این است که با رسیدن تاریخ پایان، قرارداد خاتمه پیدا میکند. بنابراین، اعلام شفاهی یا کتبی یک هفته پیش از موعد، بهتنهایی حق قطعی برای الزام کارفرما به تمدید ایجاد نمیکند. البته اگر قرارداد در عمل ادامه یافته، کارگر پس از تاریخ پایان به کار مشغول بوده و کارفرما نیز حضور او را پذیرفته باشد، بررسی آثار این وضعیت به مدارک و نحوه همکاری بستگی دارد.
پایان قرارداد، حق کارگر نسبت به مطالبات ایجادشده در دوران اشتغال را از بین نمیبرد. حقوق معوق، اضافهکاری اثباتشده، مزایای پرداختنشده، عیدی و پاداش متناسب با مدت کار و مانده مرخصی قابل بررسی هستند. همچنین مزایای پایان کار، در صورت وجود شرایط قانونی، معمولاً بر اساس سابقه کار و آخرین مزد محاسبه میشود. بیمه نیز باید تا پایان واقعی اشتغال پرداخت شده باشد. دریافت نکردن قرارداد یا امضای تسویهحساب مبهم، مانع طرح ادعا نیست؛ اما اثبات مبلغ و مدت کار را دشوارتر میکند.
در اختلافات کارگری، ادعا باید با قرائن و اسناد پشتیبانی شود. بهتر است کارگر پیش از ترک محل کار یا امضای هر سندی، مدارک زیر را نگهداری کند:
درخواست کتبی تعیین تکلیف قرارداد و ثبت اعتراض از طریق پیام قابل استناد یا اظهارنامه، میتواند نشان دهد کارگر برای ادامه کار آمادگی داشته است؛ اما متن آن نباید شامل پذیرش تسویه کامل یا استعفای ناخواسته باشد.
کارگر میتواند برای مطالبه حقوق و بررسی ادعای اخراج، از مسیر سامانه و اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی محل کار اقدام کند. پس از ثبت دادخواست، ابلاغ، جلسه رسیدگی و ارائه دفاعیات انجام میشود و مرجع رسیدگی قرارداد، سوابق بیمه، پرداختها و رفتار طرفین را بررسی میکند. عدم تمدید قرارداد کار توسط کارفرما یک هفته قبل از اتمام قرارداد در این مرحله فقط یکی از اوضاع پرونده است و نتیجه به این بستگی دارد که قرارداد واقعاً مدتموقت بوده یا رابطه کاری شکل دیگری داشته است.
فرض کنید سارا قرارداد ششماهه دارد و کارفرما هفت روز مانده به پایان، در پیام اعلام میکند قرارداد تمدید نمیشود. اگر سارا تا تاریخ پایان کار کند و حقوق و مزایای خود را مطالبه کند، صرف تصمیم کارفرما برای تمدید نکردن، معمولاً اخراج تلقی نمیشود. اما اگر همان روز از ورود او جلوگیری شود، دستمزد روزهای باقیمانده پرداخت نشود یا پس از پایان قرارداد همچنان با اطلاع کارفرما کار کند، عدم تمدید قرارداد کار توسط کارفرما یک هفته قبل از اتمام قرارداد باید همراه با سایر شواهد بررسی شود و ممکن است ادعاهای متفاوتی درباره مزد، سابقه و نحوه خاتمه همکاری شکل بگیرد.
تمدید قرارداد مدتموقت حق تضمینشده کارگر نیست، ولی پایان همکاری نباید موجب تضییع حقوق پرداختنشده شود. تاریخ واقعی توقف کار، مفاد قرارداد، سابقه بیمه و مدارک ارتباط کاری را حفظ کنید و پیش از امضای تسویهحساب، مفاد آن را دقیق بررسی نمایید. در صورت ابهام، مشورت با کارشناس روابط کار میتواند از طرح ادعای نادرست یا از دست رفتن دلایل جلوگیری کند.