آیا نام یکی از فرزندان یا ورثه در گواهی حصر وراثت نیامده است؟ در این حالت، عدم ذکر نام یکی از وراث در گواهی حصر وراثت معمولاً با درخواست اصلاح یا صدور گواهی جدید قابل پیگیری است و بهخودیخود باعث از بین رفتن حق ارث آن شخص نمیشود. گواهی حصر وراثت اصولاً وضعیت وراث و نسبت آنان با متوفی را اعلام میکند، نه اینکه حق قانونی وارثی را که واقعاً وجود دارد ایجاد یا ساقط کند.
اشتباه در اطلاعات سجلی، بیاطلاعی خانواده از وجود وارث، اختلاف درباره نسب یا زوجیت، فوت یکی از ورثه پس از متوفی و ارائه ناقص مدارک از دلایل رایج این مشکل است. گاهی نیز شخصی عمداً نام وارث را اعلام نمیکند تا تقسیم ترکه یا انتقال اموال آسانتر شود. با این حال، صرف ادعا برای اصلاح گواهی کافی نیست و متقاضی باید رابطه خود با متوفی را اثبات کند.
مدارک لازم با توجه به علت حذف نام و رویه مرجع رسیدگیکننده متفاوت است، اما معمولاً این موارد اهمیت دارد:
اگر رابطه نسبی محل اختلاف باشد، ممکن است ابتدا لازم باشد دعوای اثبات نسب یا اصلاح اسناد سجلی مطرح شود. بنابراین، گواهی حصر وراثت بهتنهایی همیشه برای حل اختلاف خانوادگی کافی نیست.
درخواست باید از طریق مرجع صادرکننده گواهی یا سامانه و مرجع صالحی که در زمان ثبت درخواست تعیین شده است پیگیری شود. در رویههای موجود، این موضوع ممکن است با ثبت درخواست اصلاح، اعتراض به گواهی، یا تقاضای صدور گواهی تکمیلی یا جدید انجام شود. اگر میان اشخاص اختلاف جدی وجود داشته باشد، مرجع رسیدگیکننده ممکن است رسیدگی قضایی و ارائه دادخواست مستقل را لازم بداند.
بهتر است متقاضی پیش از اقدام، تصویر کامل پرونده و علت درجنشدن نام را بررسی کند. در مواردی که گواهی بر پایه اطلاعات نادرست صادر شده یا اموال متوفی بدون حضور وارث منتقل شده است، میتوان حسب مورد درباره بیاعتباری اقدامات بعدی، مطالبه سهمالارث یا جبران خسارت نیز اقدام کرد. نتیجه این دعاوی به اسناد، زمان انتقال و آگاهی اشخاص دیگر بستگی دارد.
فرض کنید پدر خانوادهای فوت کرده و در گواهی، نام دو پسر و همسر او درج شده است؛ اما نام دختر خانواده به علت اقامت طولانی در خارج از کشور اعلام نشده است. دختر با ارائه شناسنامه، مدارک هویتی و اسناد مربوط به رابطه خانوادگی، درخواست اصلاح گواهی میکند. اگر اصالت مدارک و رابطه وراثتی او احراز شود، عدم ذکر نام یکی از وراث در گواهی حصر وراثت مانع شناسایی سهم قانونی وی نخواهد بود. در صورت انتقال ملک، او میتواند علاوه بر اصلاح گواهی، حسب شرایط درباره سهم خود از ملک یا بهای آن نیز اقدام کند.
امضای تقسیمنامه بدون بررسی گواهی، واگذاری وکالتنامه کلی، تأخیر در اعتراض پس از اطلاع از انتقال مال و طرح دعوا علیه شخصی غیر از مرجع یا ذینفع واقعی از اشتباهات رایج است. همچنین نباید میان عدم ذکر نام یکی از وراث در گواهی حصر وراثت و محرومشدن قطعی از ارث تفاوت را نادیده گرفت؛ محرومیت از ارث تنها در حدود موارد قانونی معنا دارد و حذف نام از یک سند، بهتنهایی چنین اثری ندارد.
برای حل عدم ذکر نام یکی از وراث در گواهی حصر وراثت ابتدا باید مدارک هویتی و دلیل وراثت گردآوری، سپس از مرجع صادرکننده درخواست اصلاح یا صدور گواهی جدید شود. اگر درباره نسب، اسناد یا انتقال اموال اختلاف باشد، مشاوره با وکیل و طرح دعوای متناسب میتواند از تضییع سهم وارث جلوگیری کند.