آیا پس از امضای رضایتنامه در دفترخانه میتوان از آن منصرف شد؟ پاسخ به موضوع عدول از رضایت محضری به نوع رضایت، متن سند، زمان امضا و آثار حقوقی ایجادشده بستگی دارد؛ اما صرف پشیمانی معمولاً برای بیاعتبار کردن سند کافی نیست. رضایت محضری ممکن است درباره گذشت کیفری، دریافت وجه، طلاق، تحویل مال یا پایان اختلاف تنظیم شده باشد و هرکدام حکم متفاوتی دارد.
خیر. سند رسمی تنظیمشده در دفترخانه از اعتبار اثباتی بالایی برخوردار است و امضاکننده نمیتواند تنها با اعلام پشیمانی، مفاد آن را نادیده بگیرد. با این حال، رسمی بودن سند به معنای مصونیت مطلق آن از اعتراض نیست. اگر رضایت در نتیجه اکراه، اجبار، اشتباه مؤثر، فریب یا فقدان اهلیت تنظیم شده باشد، شخص میتواند با ارائه دلیل، بیاعتباری یا بیاثری آن را از مرجع صالح بخواهد.
در موضوعات کیفری، باید میان «گذشت شاکی» و رضایت عادی تفاوت گذاشت. چنانچه گذشت بهصورت روشن، قطعی و بدون ابهام اعلام شده باشد، اصل بر آن است که عدول از آن پذیرفته نمیشود؛ زیرا گذشت میتواند موجب تغییر مسیر رسیدگی یا توقف آثار شکایت شود. با این حال، اگر نوشته صرفاً اعلام مذاکره، رضایت مشروط، وعده گذشت پس از انجام تعهد یا اقرار به دریافت بخشی از خسارت باشد، تشخیص اثر آن به متن دقیق سند و رفتار طرفین بستگی دارد.
در دعوای مربوط به عدول از رضایت محضری، ادعای شفاهی معمولاً کافی نیست. خواهان باید نشان دهد سند بهدرستی شکل نگرفته یا مفاد آن با واقعیت و توافق نهایی طرفین تفاوت دارد. دلایل قابل بررسی میتواند شامل پیامها و قراردادهای پیشین، شهادت اشخاص حاضر، اسناد پرداختنشدن وجه، گزارش پزشکی یا ادله مربوط به تهدید و اجبار باشد.
فرض کنید «الف» در دفترخانه اعلام میکند در برابر دریافت کامل خسارت، از شکایت خود گذشت کرده است؛ اما تنها بخشی از مبلغ به حساب او واریز میشود. اگر متن سند گذشت را قطعی و بدون شرط نشان دهد، عدول از رضایت محضری احتمالاً راه سادهای برای بازگرداندن شکایت نیست و دعوا ممکن است به مطالبه مبلغ باقیمانده محدود شود. در مقابل، اگر در سند تصریح شده باشد گذشت پس از پرداخت کامل انجام میشود، «الف» میتواند با استناد به اسناد پرداختنشدن وجه، درباره اثر رضایت و تعهد طرف مقابل ادعا مطرح کند. نتیجه نهایی به عبارتهای سند و ادله موجود وابسته است.
مرجع رسیدگی بر اساس موضوع تعیین میشود. اختلاف درباره اجرای تعهد یا دریافت وجه معمولاً در دادگاه حقوقی مطرح میشود؛ اما آثار رضایت در یک پرونده کیفری باید به همان شعبه رسیدگیکننده یا مرجع کیفری صالح اعلام شود. ابتدا رونوشت رسمی سند و سوابق پرونده را بگیرید، سپس با اظهارنامه یا لایحه، موضع خود را روشن کنید و از اقدام متناقض مانند دریافت کامل عوض قرارداد و ادعای بیاعتباری کل سند پرهیز کنید.
عدول از رضایت محضری نه همیشه ممکن و نه همیشه بیاثر است. متن دقیق رضایت، قطعی یا مشروط بودن آن، انجام تعهدات متقابل و وجود دلیل بر اجبار یا فریب، عوامل اصلی تصمیمگیری هستند. پیش از هر اقدام، سند را کلمهبهکلمه بررسی کنید؛ زیرا یک عبارت درباره شرط پرداخت، حدود گذشت یا موضوع رضایت میتواند نتیجه حقوقی را تغییر دهد.