آیا زوجه میتواند پس از صدور رأی طلاق، برای اعتراض به دیوان عالی کشور مراجعه کند؟ بله؛ فرجام خواهی در طلاق از طرف زوجه زمانی امکانپذیر است که رأی صادرشده در دعوای طلاق، قابل فرجام باشد و زوجه نسبت به رعایت قانون، صلاحیت دادگاه یا نحوه رسیدگی اعتراض داشته باشد. فرجامخواهی با تجدیدنظرخواهی تفاوت دارد و دیوان عالی کشور معمولاً وارد رسیدگی دوباره به همه جزئیات و ادله نمیشود، بلکه قانونیبودن رأی و رعایت تشریفات اساسی را بررسی میکند.
آرای مربوط به نکاح و طلاق، در مواردی که قانون تعیین کرده است، پس از صدور رأی قابل فرجامخواهی هستند. اگر زوجه خود دادخواست طلاق داده و دادگاه آن را رد کرده باشد، معمولاً باید ابتدا از رأی در مرجع تجدیدنظر اعتراض کند؛ سپس رأی صادرشده از دادگاه تجدیدنظر، در صورت قابل فرجام بودن، در دیوان عالی کشور بررسی میشود. همچنین اگر زوجه با طلاقی که به درخواست زوج مطرح شده مخالف باشد، میتواند در مهلت قانونی نسبت به رأی اعتراض کند.
مهلت فرجامخواهی برای اشخاص مقیم ایران اصولاً بیست روز و برای اشخاص مقیم خارج از کشور دو ماه از تاریخ ابلاغ رأی یا پایان مهلت اعتراض قبلی است؛ با این حال، نوع رأی، نحوه ابلاغ و وجود یا نبود مرحله تجدیدنظر باید دقیق بررسی شود. از دستدادن مهلت ممکن است باعث رد درخواست شود، مگر اینکه عذر قانونی و قابل پذیرش وجود داشته باشد.
در فرجام خواهی در طلاق از طرف زوجه تمرکز اصلی بر اشتباه حقوقی است، نه صرفاً نارضایتی از نتیجه. مواردی مانند بیتوجهی دادگاه به دفاع مؤثر، استناد نادرست به قانون، نقص تحقیقات ضروری، صدور رأی خارج از حدود خواسته، تعارض مفاد رأی یا رعایتنکردن قواعد صلاحیت میتواند اهمیت داشته باشد. دیوان عالی کشور معمولاً شهادت شهود یا میزان اختلاف خانوادگی را از ابتدا ارزیابی نمیکند؛ بنابراین اعتراض باید به صورت دقیق و حقوقی تنظیم شود.
درخواست باید از طریق مسیر رسمی ثبت خدمات قضایی ارائه شود. پرداخت هزینه دادرسی و رعایت قالب قانونی دادخواست نیز ضروری است. اگر نقصی در مدارک یا متن درخواست وجود داشته باشد، ممکن است اخطار رفع نقص صادر شود و بیتوجهی به آن، آثار جدی داشته باشد.
دیوان عالی کشور ممکن است رأی را ابرام کند یا در صورت مشاهده ایراد مؤثر، آن را نقض و پرونده را برای رسیدگی مجدد به مرجع صالح اعاده کند. نقض رأی به معنی صدور قطعی حکم طلاق به نفع زوجه نیست؛ زیرا دادگاه رسیدگیکننده باید پس از رفع ایراد، دوباره تصمیم بگیرد. همچنین تا زمانی که تشریفات قانونی و ثبت طلاق کامل نشده، صرف طرح فرجامخواهی بهتنهایی به معنای تحقق طلاق نیست.
برای نمونه، زوجهای به دلیل ترک زندگی خانوادگی و پرداختنشدن نفقه، درخواست طلاق داده است. دادگاه بدوی و سپس دادگاه تجدیدنظر، دلایل او را کافی ندانستهاند. در این وضعیت، فرجام خواهی در طلاق از طرف زوجه زمانی شانس بررسی مؤثر دارد که زوجه نشان دهد دادگاه تحقیقات لازم درباره وضعیت مالی زوج، سوابق محکومیت یا گزارشهای موجود را انجام نداده یا مقررات قانونی را نادرست اعمال کرده است. صرف تکرار ادعاهای قبلی، بدون اشاره به ایراد مشخص در رأی، معمولاً برای موفقیت کافی نیست.
فرجامخواهی ابزار اعتراض به رعایت قانون و صحت رسیدگی است، نه مرحلهای برای بیان دوباره همه اختلافات خانوادگی. در فرجام خواهی در طلاق از طرف زوجه باید مهلت، قابلیت فرجام رأی، سوابق پرونده و ایرادهای حقوقی با دقت بررسی شود. تنظیم دادخواست بر پایه ادعاهای روشن و مستند، از تکرار مطالب عمومی و احساسی مؤثرتر است.