آیا میتوان خودرویی را که بابت تسهیلات یا قرارداد اقساطی در رهن شرکت است به شخص دیگری فروخت؟ فروش خودرو در رهن شرکت بدون رضایت کتبی مرتهن و تسویه یا انتقال رسمی تعهدات، معمولاً امکان انتقال قطعی مالکیت را ندارد و میتواند برای فروشنده و خریدار مسئولیت حقوقی ایجاد کند. تا زمانی که فک رهن انجام نشده باشد، سند یا سابقه مالکیت خودرو ممکن است در اختیار شرکت باقی بماند و خریدار نتواند آن را بهطور رسمی منتقل یا آزاد کند.
در قراردادهای لیزینگ، فروش اقساطی یا تسهیلات خرید خودرو، شرکت معمولاً برای تضمین پرداخت اقساط، خودرو را در رهن خود نگه میدارد. در این وضعیت، استفاده روزمره از خودرو ممکن است در اختیار خریدار باشد، اما اختیار انتقال قطعی آن بدون اجازه شرکت محدود است. قرارداد نیز ممکن است فروش، تعویض، واگذاری یا اعطای وکالت فروش را ممنوع کرده باشد.
امضای مبایعهنامه عادی، تحویل خودرو یا دادن وکالتنامه، بهتنهایی فک رهن ایجاد نمیکند. اگر شرکت با انتقال موافق نباشد، ممکن است الزام به ایفای تعهدات قراردادی، مطالبه اقساط، خسارت یا استرداد خودرو را پیگیری کند. عنوان کیفری نیز فقط در صورت وجود عناصر لازم، مانند فریب عمدی یا انتقال مال برخلاف حقوق مالک یا مرتهن، و با تشخیص مرجع قضایی قابل بررسی است.
خریدار نباید به تصویر سند، قول فروشنده یا عبارتهایی مانند «رهن بهزودی آزاد میشود» اکتفا کند. برای فروش خودرو در رهن شرکت باید مشخص شود بدهی دقیقاً به چه حسابی پرداخت میشود و شرکت پس از پرداخت، در چه قالبی نامه فک رهن و مدارک انتقال را صادر میکند.
راهکار معمول، مراجعه مشترک فروشنده و خریدار به شرکت و دریافت مانده بدهی رسمی است. سپس یکی از این روشها انتخاب میشود:
در هر روش، پرداختها باید قابل ردیابی و در قرارداد دقیقاً ثبت شود. بهتر است مبلغ بدهی، زمان فک رهن، مسئولیت جرایم و اقساط، ضمانت بازگشت وجه و تکلیف خودرو در صورت مخالفت شرکت مشخص باشد. وکالتنامه نیز نباید جایگزین رضایت رسمی شرکت تلقی شود.
فرض کنید علی پس از پرداخت بخش زیادی از ثمن، متوجه میشود خودروی خریداریشده همچنان در رهن شرکت است. فروشنده در زمان معامله این موضوع را اعلام نکرده و اکنون شرکت با انتقال مخالفت میکند. علی باید قرارداد، رسیدهای بانکی، پیامها و آگهی فروش را حفظ و ابتدا مطالبه فک رهن یا تعیین تکلیف معامله را بهصورت رسمی پیگیری کند. در صورت بینتیجه ماندن، بسته به متن قرارداد و میزان آگاهی فروشنده، امکان طرح دعوای حقوقی مانند الزام به انجام تعهد یا مطالبه وجه و خسارت بررسی میشود؛ نتیجه قطعی به مدارک و مفاد قرارداد بستگی دارد. این نمونه نشان میدهد فروش خودرو در رهن شرکت بدون افشای وضعیت رهن، ریسک قابل توجهی برای خریدار دارد.
فروش خودرو در رهن شرکت فقط با تعیین تکلیف رضایت مرتهن، بدهی و نحوه فک رهن قابل اتکا است. امنترین اقدام، استعلام مستقیم از شرکت، پرداخت مرحلهای و تنظیم قرارداد مکتوب با ضمانت اجراست. پیش از هر پرداخت، قرارداد اصلی و سوابق خودرو را بررسی کنید و در صورت اختلاف، از مشاوره وکیل یا کارشناس حقوقی استفاده شود.