آیا تهیه و عرضه نوشیدنیای که در قالب دلستر، الکل دارد یا در منزل ساخته شده، جرم محسوب میشود؟ بله؛ فروش دلستر الکل دار یا دست ساز میتواند از مصادیق خرید، فروش، عرضه، حمل یا نگهداری مشروبات الکلی تلقی شود و برای فروشنده مسئولیت کیفری ایجاد کند، حتی اگر محصول با عنوان دلستر معرفی شده باشد. تشخیص نهایی به ماهیت واقعی مایع، میزان الکل، نحوه عرضه و ادله پرونده بستگی دارد.
در حقوق ایران، عنوان و بستهبندی محصول تعیینکننده نیست؛ بلکه محتوای واقعی آن اهمیت دارد. اگر کارشناسی رسمی یا آزمایشگاه مربوط، وجود الکل مستکننده را تأیید کند، رفتارهایی مانند ساخت، خرید، فروش، عرضه برای فروش، حمل یا نگهداری میتواند مشمول مقررات کیفری مشروبات الکلی شود. مجازات معمول این رفتارها شامل حبس، شلاق تعزیری و جزای نقدی متناسب با ارزش عرفی یا معاملاتی کالا است.
این مجازات با حد مصرف مشروبات الکلی تفاوت دارد. مصرفکننده ممکن است با عنوان جداگانهای تعقیب شود، اما فروشنده صرفاً به دلیل فروش، الزاماً با همان عنوان مصرفکننده مواجه نیست. همچنین وارد کردن مشروبات الکلی به کشور، وضعیت شدیدتری دارد و نباید با تولید یا فروش داخلی یکسان تلقی شود.
صرف ادعای شاکی یا مشاهده یک بطری با برچسب دلستر، همیشه برای اثبات جرم کافی نیست. مقام قضایی معمولاً مجموعهای از قرائن و مدارک را بررسی میکند:
در پروندههای مربوط به فروش دلستر الکل دار یا دست ساز، دفاع مؤثر باید میان مالکیت، نگهداری، تولید و فروش تفکیک ایجاد کند. برای نمونه، صرف حضور فرد در محل کشف کالا، بدون اثبات علم و انتساب، بهتنهایی نتیجه قطعی ایجاد نمیکند؛ هرچند سایر قرائن میتوانند این موضوع را تغییر دهند.
پس از احضار یا کشف کالا، از امضای اظهارات نادرست و ارائه توضیحات حدسی خودداری کنید. متهم حق دارد از وکیل استفاده کند و نسبت به نحوه نمونهبرداری، صورتجلسه، اصالت پیامها و اعتبار گزارش کارشناسی ایراد بگیرد. اقدامات مهم عبارتاند از:
فرض کنید فردی در یک صفحه مجازی، فروش دلستر الکل دار یا دست ساز را تبلیغ کرده و چند بطری پس از هماهنگی به خریدار تحویل داده است. اگر پیامها، پرداخت وجه، بطریها و نتیجه آزمایش با یکدیگر هماهنگ باشند، احتمال تشکیل پرونده برای عرضه و فروش وجود دارد. با این حال، نتیجه نهایی به احراز الکلی بودن، علم فروشنده و اعتبار شیوه جمعآوری ادله وابسته است؛ بنابراین نمیتوان صرفاً از روی تبلیغ، محکومیت قطعی را اعلام کرد.
فروش دلستر الکل دار یا دست ساز عنوانی تجاری است، نه دفاعی قانونی. اگر محصول واقعاً حاوی الکل مستکننده باشد، تولید و عرضه آن میتواند پیامد کیفری داشته باشد. بررسی آزمایشگاهی، انتساب کالا، اثبات فروش و رعایت تشریفات کشف، محورهای اصلی پرونده هستند و دریافت مشاوره از وکیل کیفری پیش از هرگونه اقرار یا دفاع، تصمیم سنجیدهتری ایجاد میکند.