آیا میتوان تنها یک دانگ از یک ملک را منتقل کرد؟ بله، فروش سند یک دانگ از نظر حقوقی امکانپذیر است؛ اما موضوع معامله معمولاً انتقال سهم مشاع از شش دانگ ملک است، نه فروش قسمت مشخصی از زمین یا ساختمان. بنابراین خریدار مالک یکششم مشاع از تمام ملک میشود و تعیین محل دقیق سهم او، نیازمند توافق شرکا یا انجام تفکیک و افراز قانونی است.
در مالکیت مشاع، هر شریک در جزء جزء ملک سهم دارد و نمیتوان بدون تفکیک، یک اتاق، پارکینگ یا بخش معینی از ملک را به عنوان همان یک دانگ فروخت. اگر سند رسمی، شش دانگ یک آپارتمان یا زمین را نشان دهد، انتقال یک دانگ باید به صورت سهم مشاع در سند رسمی درج شود. فروشنده نمیتواند بیشتر از میزان مالکیت خود انتقال دهد و وجود بازداشت، رهن، محدودیت ثبتی یا اختلاف مالکیت، معامله را با مشکل مواجه میکند.
مدارک دقیق ممکن است با وضعیت ملک و دفترخانه متفاوت باشد، ولی معمولاً این موارد بررسی میشود:
پیش از امضای قرارداد، باید مشخص شود که سند تکبرگ یا دفترچهای است، ملک در رهن قرار دارد یا خیر، و فروشنده اختیار قانونی انتقال سهم را دارد.
ابتدا مشخصات ملک، میزان دقیق سهم، ثمن معامله، نحوه پرداخت، زمان حضور در دفترخانه و تکلیف بدهیها در مبایعهنامه نوشته میشود. سپس اصالت سند و وضعیت ثبتی ملک استعلام میگردد. پس از فراهم شدن مدارک، طرفین در دفتر اسناد رسمی حاضر میشوند و انتقال یک دانگ در سند ثبت میشود. صرف قولنامه یا رسید پرداخت، بهتنهایی جایگزین سند رسمی نیست؛ هرچند میتواند در شرایطی برای اثبات تعهد یا طرح دعوا اهمیت داشته باشد.
هر شریک اصولاً میتواند سهم مشاع خود را منتقل کند، مگر اینکه منع قانونی یا قراردادی معتبر وجود داشته باشد. با این حال، در برخی وضعیتهای خاص ممکن است برای شریک دیگر حق شفعه ایجاد شود؛ تشخیص آن به تعداد شرکا، نوع ملک و شرایط معامله بستگی دارد و نباید بهصورت کلی فرض کرد که هر شریکی حق برهمزدن معامله را دارد. همچنین اگر فروشنده در قرارداد خصوصی تعهدی برخلاف انتقال داده باشد، ممکن است مسئول جبران خسارت یا پاسخگویی قراردادی شود.
فرض کنید علی مالک شش دانگ یک زمین است و با دریافت بخشی از مبلغ، فروش سند یک دانگ را به مهدی تعهد میکند؛ اما در مبایعهنامه، محل مشخصی از زمین را به او اختصاص میدهد. اگر تفکیک یا افراز انجام نشده باشد، مهدی اصولاً مالک یک دانگ مشاع است، نه قطعه تعیینشده. در صورت امتناع علی از حضور در دفترخانه، مهدی میتواند با مدارک پرداخت و قرارداد، الزام به تنظیم سند رسمی را درخواست کند؛ با این حال، نتیجه پرونده به اعتبار قرارداد، وضعیت سند و دلایل موجود بستگی دارد.
عبارت «یک دانگ از ملک» باید همراه با پلاک ثبتی، نشانی، وضعیت مشاع یا مفروز بودن، شماره سند و سهم دقیق نوشته شود. پرداخت کامل وجه پیش از بررسی سند، خرید از وکیل بدون احراز حدود اختیار، و اعتماد به تصویر سند از اشتباههای رایج است. برای فروش سند یک دانگ، تنظیم قرارداد توسط فرد آگاه به امور ثبتی و بررسی سند در دفترخانه، ریسک معامله را کاهش میدهد.
انتقال یک دانگ ممکن است، اما معمولاً به معنای فروش سهم مشاع از کل ملک است. بررسی مالکیت، محدودیتهای ثبتی، مدارک، حقوق شرکا و تنظیم سند رسمی، بخشهای اساسی معاملهاند. پیش از پرداخت یا امضا، وضعیت ملک و آثار دقیق قرارداد را با کارشناس حقوقی یا دفترخانه بررسی کنید.