اگر ملک را فروختهاید اما خریدار ثمن معامله را نپرداخته است، چه اقدامی باید انجام دهید؟ در وضعیت فروش ملک و عدم دریافت پول، فروشنده معمولاً میتواند با استناد به قرارداد، مطالبه وجه، خسارت تأخیر و در شرایطی فسخ معامله را پیگیری کند؛ اما نتیجه به مفاد مبایعهنامه، زمان انتقال سند و نوع تعهدات طرفین بستگی دارد.
بله. پرداخت ثمن، تعهد اصلی خریدار است و فروشنده میتواند با ارائه مبایعهنامه، رسیدهای پرداخت و سایر مدارک، دادخواست مطالبه باقیمانده ثمن را مطرح کند. اگر مبلغ معامله در چند قسط تعیین شده باشد، باید مشخص شود کدام اقساط، در چه تاریخهایی و به چه روشی قابل پرداخت بودهاند. ارسال اظهارنامه رسمی پیش از طرح دعوا الزامی نیست، اما میتواند مطالبه وجه و تاریخ اطلاع خریدار از تخلف را بهتر اثبات کند.
صرف نپرداختن پول همیشه بهمعنای ایجاد حق فسخ نیست. ابتدا باید قرارداد بررسی شود؛ زیرا ممکن است برای تأخیر در پرداخت، شرط فسخ، وجه التزام یا حق برهمزدن معامله پیشبینی شده باشد. در برخی قراردادها نیز پرداخت نشدن ثمن در موعد مقرر، در صورت وجود شرایط قانونی و قراردادی، میتواند مبنای استفاده از حق فسخ باشد. اگر چنین حقی وجود نداشته باشد، راه اصلی معمولاً مطالبه وجه و خسارت است، نه فسخ خودکار معامله.
چنانچه ملک هنوز تحویل یا سند رسمی آن منتقل نشده باشد، فروشنده ممکن است بتواند تا اجرای تعهد متقابل خریدار از تحویل یا برخی اقدامات قراردادی خودداری کند؛ مگر اینکه قرارداد ترتیب دیگری مقرر کرده باشد. پس از انتقال رسمی ملک، موقعیت فروشنده حساستر میشود و معمولاً باید از طریق مطالبه ثمن، خسارت یا حقوق قراردادی اقدام کند.
در دعوای فروش ملک و عدم دریافت پول، خواسته باید دقیق تنظیم شود؛ برای نمونه، مطالبه اصل ثمن، وجه التزام قراردادی، خسارت تأخیر تأدیه و هزینههای دادرسی ممکن است همزمان یا با توجه به شرایط پرونده درخواست شود. دادگاه معمولاً بر اساس متن قرارداد و ادله قابل پذیرش تصمیم میگیرد، نه صرفاً ادعای شفاهی فروشنده.
فرض کنید سارا آپارتمانی را به مبلغ مشخص به امیر فروخته و در قرارداد مقرر شده بخشی از پول هنگام تنظیم سند پرداخت شود. سند منتقل شده، اما خریدار از پرداخت بخش پایانی خودداری کرده است. سارا با ارائه قرارداد، سند رسمی و گردش حساب، دادخواست مطالبه مبلغ باقیمانده و خسارت قراردادی مطرح میکند. در این وضعیت، فروش ملک و عدم دریافت پول قابل طرح است، ولی میزان محکومیت به اثبات مبلغ، سررسید و شروط قرارداد بستگی دارد.
در چنین پروندهای، نخست قرارداد و وضعیت انتقال ملک را بررسی کنید، سپس مبلغ دقیق بدهی و دلیل عدم پرداخت را مستند سازید. از امضای اقرارنامه جدید، تحویل مدارک یا توافق شفاهی بدون بررسی حقوقی خودداری کنید. اگر چک برگشت خورده باشد، مسیر حقوقی و در برخی شرایط مسیر کیفری نیز قابل بررسی است. اقدام سریع برای حفظ ادله و انتخاب خواسته مناسب، اهمیت زیادی دارد و فروش ملک و عدم دریافت پول بدون بررسی جزئیات قرارداد، نتیجه قطعی و یکسانی برای همه پروندهها ندارد.