آیا فروشنده میتواند پس از امضای قولنامه از معامله خانه منصرف شود؟ فسخ قولنامه خرید خانه توسط فروشنده فقط زمانی امکانپذیر است که در قرارداد حق فسخ پیشبینی شده باشد، خریدار تعهد اساسی خود را نقض کرده باشد یا یکی از جهات قانونی فسخ وجود داشته باشد؛ صرف پشیمانی یا افزایش قیمت ملک، بهتنهایی کافی نیست.
قولنامهای که با توافق طرفین، موضوع، مبلغ و شرایط معامله را مشخص کرده باشد، معمولاً برای دو طرف الزامآور است؛ حتی اگر سند رسمی هنوز منتقل نشده باشد. بنابراین فروشنده نمیتواند بدون دلیل معتبر قرارداد را یکطرفه برهم بزند. مهمترین مبانی احتمالی عبارتاند از:
در مقابل، ناتوانی فروشنده در انتقال رسمی، فروش ملک به شخص دیگر یا پشیمانی وی، معمولاً موجب ایجاد حق فسخ برای او نمیشود و ممکن است مسئولیت قراردادی و مطالبه خسارت را به دنبال داشته باشد.
در دعوای فسخ قولنامه خرید خانه توسط فروشنده، متن دقیق قرارداد تعیینکننده است. خواهان باید نشان دهد که حق فسخ ایجاد شده و تشریفات آن رعایت شده است. مدارک مهم معمولاً شامل موارد زیر است:
اگر قرارداد برای اعمال فسخ، ارسال اظهارنامه یا تعیین مهلت انجام تعهد را لازم دانسته باشد، بیتوجهی به آن میتواند ادعای فروشنده را تضعیف کند. اعلام فسخ باید روشن، بدون ابهام و قابل اثبات باشد؛ صرف خودداری از حضور در دفترخانه، همیشه به معنای فسخ معتبر نیست.
فروشنده ابتدا باید بندهای قرارداد، تاریخهای پرداخت و ضمانتاجراها را بررسی کند. سپس در صورت وجود تخلف، بهتر است از طریق اظهارنامه، انجام تعهد یا آثار فسخ را بهصورت رسمی اعلام کند. اگر خریدار فسخ را نپذیرد، طرح دعوای تأیید فسخ و حسب مورد مطالبه خسارت یا تعیین تکلیف وجوه پرداختی مطرح میشود.
مرجع رسیدگی به دعاوی مرتبط با حقوق املاک معمولاً دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک است؛ بااینحال عنوان دقیق خواسته و صلاحیت مرجع به مفاد قرارداد و نوع اختلاف بستگی دارد. فروشنده نباید پیش از بررسی وضعیت، ملک را به دیگری منتقل کند، زیرا این اقدام میتواند اختلافات و مسئولیتهای بیشتری ایجاد کند.
فرض کنید در قولنامه مقرر شده خریدار باید بخشی از ثمن را در تاریخ مشخص بپردازد و در صورت عدم پرداخت، فروشنده پس از ارسال اخطار حق فسخ داشته باشد. اگر خریدار مبلغ را نپردازد، فروشنده اظهارنامه ارسال و سپس فسخ قولنامه خرید خانه توسط فروشنده را بر اساس همان بند اعلام میکند. نتیجه نهایی به متن شرط، اثبات عدم پرداخت، رعایت مهلتها و نظر دادگاه بستگی دارد؛ بنابراین نمیتوان صرف ادعای فروشنده را کافی دانست.
فسخ قولنامه خرید خانه توسط فروشنده اقدامی استثنایی و وابسته به قرارداد و دلیل قانونی است. فروشنده باید میان فسخ، اقاله با توافق دو طرف و مطالبه خسارت تفاوت بگذارد. بررسی قولنامه توسط وکیل، حفظ اسناد پرداخت و ارسال اعلام رسمی پیش از هر اقدام، خطر رد دعوا و پرداخت خسارت را کاهش میدهد.