آیا دریافت پیام یا مشاهده این عنوان در سامانه ثنا به معنای پایان قطعی پرونده است؟ خیر؛ قرار نهایی صادره از دادیاری تصمیمی است که پس از پایان تحقیقات مقدماتی درباره ادامه تعقیب، توقف آن یا ارسال پرونده به دادگاه گرفته میشود، اما در بسیاری از موارد باید به تأیید دادستان برسد و همیشه به معنای صدور حکم قطعی نیست.
دادیاری یکی از واحدهای دادسراست و وظیفه آن انجام تحقیقات مقدماتی، بررسی ادله و اتخاذ تصمیم درباره سرنوشت اولیه پرونده است. منظور از قرار نهایی، تصمیمی است که مقام تحقیق پس از تکمیل تحقیقات صادر میکند؛ در مقابل، قرارهای اعدادی مانند ارجاع امر به کارشناسی یا احضار شاهد، معمولاً برای آمادهسازی پرونده صادر میشوند.
مهمترین انواع این تصمیم عبارتاند از:
دادیار در چارچوب دادسرا و تحت نظارت دادستان فعالیت میکند. بنابراین تصمیم او ممکن است برای بررسی و اظهارنظر نزد دادستان ارسال شود. پس از تأیید یا طی تشریفات قانونی مربوط، تصمیم به طرفین ابلاغ خواهد شد. صرف مشاهده عنوان قرار نهایی صادره از دادیاری در کارتابل، لزوماً نشان نمیدهد که تمام مراحل اداری و نظارتی پرونده پایان یافته است؛ متن ابلاغیه و وضعیت پرونده باید بررسی شود.
برخی قرارهای صادرشده در دادسرا، از جمله قرار منع تعقیب یا موقوفی تعقیب، با وجود شرایط قانونی قابل اعتراض هستند. مهلت معمول اعتراض برای اشخاص مقیم ایران ده روز و برای اشخاص مقیم خارج از کشور یک ماه از تاریخ ابلاغ است؛ با این حال، نوع قرار، سمت معترض و مقررات قابل اجرا باید دقیق بررسی شود.
اعتراض معمولاً از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت میشود و مرجع رسیدگیکننده، دادگاه صالح کیفری است. اعتراض باید مشخص کند ایراد تصمیم، فقدان تحقیق، اشتباه در ارزیابی دلیل یا بیتوجهی به مستندات در کدام بخش قرار دارد.
فرض کنید شخصی از شریک تجاری خود بابت خیانت در امانت شکایت کرده، اما تنها مدرک او یک رسید عادی و اظهارات شفاهی باشد. اگر تحقیقات، قرارداد و نحوه تحویل مال را برای اثبات جرم کافی نداند، ممکن است قرار نهایی صادره از دادیاری منع تعقیب باشد. شاکی میتواند در مهلت قانونی، با ارائه قرارداد، مکاتبات یا دلایل جدید به تصمیم اعتراض کند؛ اما صرف نارضایتی، بدون بیان ایراد و دلیل، لزوماً موجب نقض قرار نمیشود.
قرار نهایی صادره از دادیاری نتیجه تحقیقات مقدماتی است، نه الزاماً حکم محکومیت یا برائت. برای تصمیمگیری باید نوع قرار، تاریخ ابلاغ، تأیید دادستان و امکان اعتراض بررسی شود. بیتوجهی به مهلت اعتراض یا اشتباه گرفتن قرار دادسرا با رأی دادگاه، از مهمترین خطاهای عملی در این مرحله است.