آیا هیئت امنا میتواند بدون رضایت همه ساکنان درب ورودی مجتمع را قفل کند؟ پاسخ کوتاه این است که قفل زدن درب ورودی مجتمع توسط هیئت امنا فقط زمانی قابل دفاع است که برای حفظ امنیت و اداره مشاعات، بر اساس تصمیم معتبر مجمع یا اختیار قانونی و قراردادی انجام شود و حق رفتوآمد مالکان، مستأجران و اشخاص مجاز را از بین نبرد. قفلکردن خودسرانه یا اقدامی که ورود برخی ساکنان را عملاً ناممکن کند، میتواند موجب اعتراض و مسئولیت مدنی شود.
در قانون تملک آپارتمانها، اداره قسمتهای مشترک ساختمان اصولاً بر عهده مدیر یا مدیران ساختمان است که از سوی مجمع عمومی انتخاب میشوند. عنوان «هیئت امنا» در بسیاری از مجتمعها برای گروهی از مالکان یا مدیران به کار میرود، اما صرف این عنوان بهتنهایی اختیار نامحدود ایجاد نمیکند. باید اساسنامه، صورتجلسه مجمع، قرارداد مدیریت یا عرف معتبر ساختمان بررسی شود.
اگر قفلکردن در راستای کنترل ورود افراد ناشناس، جلوگیری از سرقت یا حفاظت از مشاعات باشد، اصل اقدام میتواند مدیریتی و قابل توجیه باشد؛ بهویژه زمانی که برای همه واحدها دسترسی متعارف با کلید، ریموت، کارت یا آیفون فراهم شده باشد. با این حال، هیئت امنا نمیتواند از قفل به عنوان ابزار تنبیه مالک یا مستأجر استفاده کند.
درب ورودی و مسیر دسترسی معمولاً از قسمتهای مشترک ساختمان محسوب میشود. تصمیم درباره آن نباید با حق استفاده متعارف ساکنان، ایمنی ساختمان یا الزامات خروج اضطراری تعارض داشته باشد. قفلهایی که از داخل بدون کلید باز نمیشوند، در شرایط آتشسوزی یا حادثه خطرناکاند و ممکن است مسئولیت مدیران را افزایش دهند.
پیش از هر اقدام، بهتر است تصویر صورتجلسه مجمع، پیامها، اطلاعیه ساختمان و مقررات داخلی جمعآوری شود. فیلم یا عکس از قفل، شهادت ساکنان، گزارش نگهبان و مستندات مربوط به جلوگیری از ورود نیز میتواند در اثبات نحوه اجرا مؤثر باشد. اعتراض کتبی به مدیر یا هیئت امنا، درخواست تشکیل مجمع و ثبت موضوع در صورتجلسه معمولاً نخستین گام عملی است.
اگر اقدام باعث خسارت، تهدید ایمنی یا جلوگیری واقعی از استفاده مالک شود، موضوع میتواند از طریق اظهارنامه و سپس مراجعه به مرجع قضایی صالح پیگیری شود. انتخاب خواسته، مانند رفع ممانعت، مطالبه خسارت یا دستور موقت، به شدت و فوریت وضعیت و مدارک موجود بستگی دارد. صرف نارضایتی از شکل قفل، بدون اثبات تضییع حق، الزاماً برای موفقیت دعوا کافی نیست.
فرض کنید در یک مجتمع، چند سرقت رخ داده و هیئت امنا تصمیم میگیرد درب ورودی را قفل کند؛ اما به یکی از مستأجران کلید تحویل نمیدهد، زیرا او شارژ معوق دارد. در این وضعیت، قفل زدن درب ورودی مجتمع توسط هیئت امنا ممکن است از نظر امنیتی قابل توجیه باشد، ولی محرومکردن مستأجر از ورود، اقدامی جداگانه و قابل اعتراض است. مطالبه شارژ باید از مسیر قانونی انجام شود، نه با ایجاد مانع در استفاده از محل سکونت. اگر تصمیم مجمع نیز وجود نداشته باشد، اختیار هیئت امنا برای چنین محدودیتی ضعیفتر خواهد بود.
قفل زدن درب ورودی مجتمع توسط هیئت امنا ممنوع مطلق نیست، اما باید مستند به اختیار معتبر، با هدف مشروع، بدون تبعیض و سازگار با ایمنی ساختمان باشد. ساکن معترض بهتر است ابتدا مدارک تصمیم و نحوه اجرا را بررسی کند، اعتراض خود را مکتوب ثبت نماید و در صورت استمرار ممانعت یا ایجاد خطر، با توجه به اسناد موجود از مشاوره حقوقی و مرجع صالح استفاده کند.