آیا متراژ واقعی واحد با عدد درجشده در قرارداد یا سند تفاوت دارد؟ برای محاسبه تفاوت متراژ آپارتمان باید مساحت مندرج در قرارداد، صورتمجلس تفکیکی و سند مالکیت با اندازهگیری کارشناس رسمی مقایسه شود؛ سپس اثر اختلاف بر قیمت، تعهدات فروشنده و امکان مطالبه خسارت بررسی خواهد شد. صرف مشاهده اختلاف، بهتنهایی نتیجه حقوقی قطعی ایجاد نمیکند.
در وهله نخست باید مشخص شود عدد مورد اختلاف مربوط به کدام بخش است. متراژ اختصاصی داخل واحد، پارکینگ، انباری و سهم از مشاعات مفاهیم جداگانهای هستند و نباید بدون تفکیک با یکدیگر جمع یا مقایسه شوند. معمولا سند مالکیت بر اساس صورتمجلس تفکیکی تنظیم میشود و این صورتمجلس، مرجع مهمی برای تشخیص مساحت رسمی واحد است.
قرارداد نیز اهمیت دارد؛ زیرا ممکن است فروشنده، ملک را بر اساس متراژ تقریبی، متراژ مفید، یا عدد مندرج در نقشه فروخته باشد. بنابراین در محاسبه تفاوت متراژ آپارتمان باید عبارتهای قرارداد، مبنای تعیین قیمت و وضعیت ثبتی ملک همزمان بررسی شوند.
روش ساده این است که مساحت واقعی قابل استناد از مساحت قراردادی یا رسمی کسر شود. برای تعیین اثر مالی نیز معمولا اختلاف مساحت در قیمت هر مترمربع مندرج در قرارداد ضرب میشود؛ البته این فرمول زمانی قابل اتکا است که قرارداد، قیمت را بر مبنای هر مترمربع تعیین کرده باشد.
اندازهگیری شخصی با متر یا نقشه غیررسمی ممکن است به دلیل ضخامت دیوارها، نورگیر، داکت، ستون و حدود مشاعات با مساحت ثبتی متفاوت باشد. به همین دلیل، گزارش کارشناس باید روش اندازهگیری و مبنای محاسبه را روشن کند.
اگر آپارتمان کمتر از مقدار توافقشده باشد، خریدار ممکن است حسب مفاد قرارداد و شرایط معامله، کاهش ثمن، مطالبه خسارت یا در موارد قابل انطباق، حق فسخ را مطرح کند. اگر مساحت بیشتر باشد، موضوع پرداخت بهای اضافه و پذیرش آن از سوی خریدار مطرح میشود. در معاملات مبتنی بر شرط مساحت، قواعد قانون مدنی درباره آثار کم یا زیاد بودن مساحت میتواند مؤثر باشد؛ اما تشخیص نتیجه، به متن قرارداد و قصد مشترک طرفین وابسته است.
باید میان «کسری متراژ»، «عیب ملک» و «تخلف از وصف» تفاوت گذاشت. هر اختلافی عیب محسوب نمیشود و هر ادعایی نیز بدون دلیل، قابل مطالبه نیست. همچنین اگر اختلاف ناشی از تغییر غیرمجاز بنا یا تصرف در مشاعات باشد، ممکن است مسئولیتهای جداگانهای برای سازنده، فروشنده یا مالک ایجاد شود.
فرض کنید در قرارداد، واحدی ۹۰ مترمربع با قیمت هر متر ۵۰ میلیون تومان فروخته شده، اما صورتمجلس تفکیکی مساحت اختصاصی را ۸۷ مترمربع نشان میدهد. در محاسبه تفاوت متراژ آپارتمان، اختلاف اولیه سه متر و ارزش اسمی آن ۱۵۰ میلیون تومان است. با این حال، خریدار باید بررسی کند که قرارداد چنین تعدیلی را پذیرفته یا برای اختلاف، حق فسخ یا خسارت تعیین کرده است. دادگاه معمولا با توجه به سند، قرارداد و نظر کارشناسی درباره استحقاق مبلغ یا سایر آثار تصمیم میگیرد.
ابتدا مدارک باید گردآوری و از دفترخانه، اداره ثبت یا شهرداری، حسب مورد، استعلام شود. سپس بهتر است اظهارنامهای با شرح اختلاف، درخواست ارائه مدارک و تعیین تکلیف مالی ارسال شود. اگر توافق حاصل نشود، طرح دعوا با خواسته متناسب، مانند مطالبه وجه، الزام به اصلاح سند یا فسخ، نیازمند تعیین دقیق طرف دعوا و ارائه ادله است. مرجع رسیدگی بر اساس نوع خواسته و ارزش آن تعیین میشود و ارجاع به کارشناس نیز در بسیاری از پروندهها نقش اساسی دارد.
محاسبه تفاوت متراژ آپارتمان فقط یک عملیات عددی نیست؛ بلکه باید با اسناد ثبتی، مفاد قرارداد و گزارش تخصصی همراه باشد. پیش از امضای صورتجلسه تحویل یا تسویه کامل، اختلاف را کتبی اعلام کنید و بدون بررسی آثار حقوقی، مبلغی را قطعی ندانید.