آیا پس از خرید خودرو متوجه شدهاید شماره موتور مخدوش یا دستکاریشده است؟ در چنین وضعی، مخدوش بودن شماره موتور و فسخ معامله میتواند در صورت اثبات عیب مؤثر، تدلیس، تخلف از وصف یا غیرقابلانتقال بودن خودرو، مبنای برهمزدن معامله و مطالبه وجوه پرداختی باشد؛ اما فسخ خودکار نیست و به مدارک، مفاد قرارداد و نظر کارشناسی بستگی دارد.
شماره موتور برای شناسایی خودرو، احراز اصالت و انجام امور قانونی اهمیت اساسی دارد. اگر این شماره پیش از معامله مخدوش بوده و خریدار از آن اطلاع نداشته باشد، موضوع میتواند «عیب پنهان» محسوب شود. چنانچه فروشنده عمداً وضعیت را پنهان کرده یا خودرو را برخلاف واقع سالم و قابل تعویض پلاک معرفی کرده باشد، عنوان تدلیس نیز قابل بررسی است.
حق فسخ زمانی جدیتر است که ایراد، ارزش یا کاربری متعارف خودرو را بهطور قابل توجهی کاهش دهد؛ برای مثال خودرو به علت مخدوش بودن شماره موتور قابل تعویض پلاک نباشد یا پلیس اصالت آن را تأیید نکند. صرف ادعای خراش یا تفاوت ظاهری، بدون نظر مرجع فنی، برای اثبات حق فسخ کافی نیست. در برخی پروندهها، خریدار بهجای فسخ، حق مطالبه ارش یا جبران کاهش ارزش را مطرح میکند.
مهمترین اقدام، مراجعه به مرکز تعویض پلاک یا کارشناس رسمی و دریافت گزارش مکتوب درباره اصالت، دستکاری یا ناخوانا بودن شماره است. از تراشیدن، رنگکردن یا تعمیر محل شمارهگذاری خودداری کنید؛ زیرا هر اقدامی که ظاهر وضعیت را تغییر دهد، ارزش دلیل را کاهش میدهد.
اگر احتمال سرقت، تعویض غیرقانونی موتور یا جعل وجود دارد، موضوع علاوه بر دعوای حقوقی، میتواند جنبه کیفری پیدا کند. بااینحال، طرح شکایت کیفری بهتنهایی فسخ معامله را قطعی نمیکند و بازگرداندن ثمن و خودرو باید از مسیر حقوقی یا توافق معتبر پیگیری شود.
فرض کنید علی خودرویی را با تصریح فروشنده به «اصالت کامل و امکان تعویض پلاک» خریداری میکند. هنگام مراجعه، کارشناس مخدوش بودن شماره موتور و عدم امکان تأیید اصالت را اعلام میکند. در این وضعیت، مخدوش بودن شماره موتور و فسخ معامله بر پایه گزارش کارشناسی، قرارداد و پیامهای فروشنده قابل طرح است. علی باید اعلام کند که معامله را فسخ کرده و همزمان استرداد ثمن و خسارتهای قابل اثبات را بخواهد. نتیجه نهایی به احراز زمان ایجاد ایراد، اطلاع فروشنده و مفاد قرارداد بستگی دارد.
ابتدا بهتر است بهصورت رسمی، ایراد خودرو و تصمیم به فسخ را به فروشنده اعلام کنید و برای تحویل خودرو و استرداد وجه، مهلت منطقی تعیین شود. اظهارنامه بهتنهایی جایگزین دلیل فنی نیست، اما زمان و موضع خریدار را ثبت میکند. اگر فروشنده نپذیرد، معمولاً دعوای تأیید فسخ، استرداد ثمن و در صورت وجود شرایط، مطالبه خسارت در دادگاه حقوقی مطرح میشود. مرجع صالح و هزینه دادرسی به خواسته، محل اقامت طرفین و ارزش مالی دعوا وابسته است.
مخدوش بودن شماره موتور و فسخ معامله بدون اثبات عیب یا فریب، نتیجه قطعی ندارد. بنابراین پیش از امضای هر توافق جدید، خودرو را به کارشناس بسپارید، اصل مدارک را بررسی کنید و از انتقال یا تعمیر شتابزده آن خودداری نمایید.