آخرین به روزرسانی ۱۴۰۵/۰۴/۳۰ (سه شنبه - ۳۰ تیر ۱۴۰۵)

مرجع صالح برای طرح دعوای مطالبه نفقه از پدر

سلام خسته نباشید
برای مطالبه نفقه از پدر باید داخل شهر خود باشیم یا شهر پدر؟

پاسخ حقوقی وکیل با تحلیل تخصصی

مرجع صالح برای طرح دعوای مطالبه نفقه از پدر :
مطالبه نفقه از پدر، از جمله دعاوی خانوادگی است که قانون برای حمایت از اشخاص مستحق نفقه، تسهیلاتی در خصوص مرجع رسیدگی پیش‌بینی کرده است. بنابراین در بسیاری از موارد، لازم نیست فرزند برای طرح دعوا به شهر محل اقامت پدر مراجعه کند و می‌تواند در محل اقامت خود نیز اقدام قانونی انجام دهد.

اگر فرزندی که مستحق نفقه است قصد مطالبه نفقه از پدر را داشته باشد، معمولاً می‌تواند دادخواست خود را در دادگاه خانواده محل اقامت خود یا در دادگاه محل اقامت پدر مطرح کند. این موضوع با هدف کاهش سختی‌های مراجعه به دادگاه و حمایت از اشخاصی که حق مطالبه نفقه دارند، در قوانین مربوط به صلاحیت محاکم پیش‌بینی شده است.

نفقه فرزند شامل چه مواردی است؟

مطابق ماده ۱۱۹۹ قانون مدنی، پرداخت نفقه فرزندان بر عهده پدر است. اگر پدر فوت کرده باشد یا توانایی مالی پرداخت نفقه را نداشته باشد، قانون ترتیب مسئولیت افراد دیگری از جمله اجداد پدری را نیز مشخص کرده است.

نفقه فرزند تنها شامل پرداخت پول نقد نیست، بلکه هزینه‌های متعارف زندگی را نیز در بر می‌گیرد، از جمله:

هزینه خوراک و پوشاک؛
هزینه مسکن؛
هزینه درمان و دارو؛
هزینه تحصیل در حدود متعارف؛
سایر نیازهای متناسب با وضعیت فرزند.

دادگاه با توجه به وضعیت مالی پدر و نیازهای متعارف فرزند، میزان نفقه را تعیین می‌کند.

چه کسانی می‌توانند نفقه از پدر مطالبه کنند؟

مطابق مواد ۱۱۹۷ و ۱۱۹۹ قانون مدنی، فرزند زمانی مستحق دریافت نفقه است که:

خود توانایی تأمین هزینه‌های زندگی را نداشته باشد؛
امکان اشتغال و کسب درآمد متناسب برای او وجود نداشته باشد؛
و پدر نیز توانایی مالی پرداخت نفقه را داشته باشد.

در مورد فرزندان صغیر، اصل بر این است که پدر مکلف به پرداخت نفقه است. اما درباره فرزندان بالغ، دادگاه شرایطی مانند ادامه تحصیل، بیماری، ازکارافتادگی یا ناتوانی در تأمین معاش را نیز بررسی می‌کند.

دادخواست نفقه را در کدام شهر باید ثبت کرد؟

بر اساس قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱، دعاوی خانوادگی از جمله مطالبه نفقه، در دادگاه خانواده رسیدگی می‌شود.

مطابق ماده ۱۲ قانون حمایت خانواده:

«دعاوی و امور خانوادگی، علاوه بر دادگاه محل اقامت خوانده، در دادگاه محل اقامت خواهان نیز قابل اقامه است.»

بنابراین اگر شما مستحق دریافت نفقه هستید، می‌توانید دادخواست خود را در دادگاه خانواده محل سکونت خود ثبت کنید و الزاماً نیازی به مراجعه به شهر محل اقامت پدر ندارید.

البته اگر در محل سکونت شما دادگاه خانواده مستقل وجود نداشته باشد، دادگاه عمومی حقوقی که صلاحیت رسیدگی به دعاوی خانواده را دارد، به پرونده رسیدگی خواهد کرد.

اگر پدر در شهر دیگری زندگی کند چه می‌شود؟

اگر پدر در شهر دیگری اقامت داشته باشد، این موضوع مانع از طرح دعوا در محل اقامت شما نیست. پس از ثبت دادخواست، دادگاه مطابق مقررات قانونی، ابلاغ‌ها را برای پدر ارسال می‌کند و رسیدگی را ادامه می‌دهد.

در صورت عدم حضور پدر، دادگاه با رعایت مقررات آیین دادرسی مدنی می‌تواند نسبت به رسیدگی و صدور رأی اقدام کند.

اگر پدر از پرداخت نفقه خودداری کند

در صورتی که دادگاه حکم به پرداخت نفقه صادر کند و پدر از اجرای حکم خودداری نماید، می‌توانید از طریق واحد اجرای احکام دادگستری، اجرای رأی را درخواست کنید.

همچنین اگر پدر با وجود توانایی مالی، از پرداخت نفقه واجب خودداری کند، در شرایط مقرر در قانون، این رفتار ممکن است جنبه کیفری نیز پیدا کند.

مطابق ماده ۵۳ قانون حمایت خانواده:

هر شخصی که با داشتن استطاعت مالی، نفقه افراد واجب‌النفقه را نپردازد، در صورت شکایت شاکی و احراز شرایط قانونی، ممکن است به مجازات حبس تعزیری درجه شش محکوم شود.

البته تحقق این جرم منوط به وجود شرایط قانونی، از جمله توانایی مالی پدر و استحقاق فرزند برای دریافت نفقه است.

مدارک لازم برای مطالبه نفقه

برای طرح دعوای مطالبه نفقه، معمولاً ارائه مدارک زیر ضروری است:

شناسنامه و کارت ملی خواهان؛
مدارکی که رابطه پدر و فرزندی را اثبات کند؛
مدارک مربوط به نیاز مالی فرزند (در صورت لزوم)؛
مدارک مربوط به توانایی مالی پدر، در صورت وجود؛
سایر اسناد و دلایلی که به اثبات ادعا کمک کند.

در صورت اختلاف درباره میزان نفقه، دادگاه ممکن است موضوع را برای تعیین مبلغ متعارف به کارشناس رسمی دادگستری ارجاع دهد.

جمع‌بندی

اگر قصد مطالبه نفقه از پدر را دارید، در اغلب موارد نیازی نیست به شهر محل سکونت پدر مراجعه کنید. بر اساس ماده ۱۲ قانون حمایت خانواده، می‌توانید دادخواست خود را در دادگاه خانواده محل اقامت خود نیز ثبت کنید. همچنین اگر دادگاه حقانیت شما را احراز کند، پدر به پرداخت نفقه محکوم خواهد شد و در صورت امتناع از اجرای حکم یا خودداری از پرداخت نفقه با وجود توانایی مالی، علاوه بر مسئولیت حقوقی، ممکن است با مسئولیت کیفری نیز مواجه شود.

نکات مهم
مطابق ماده ۱۲ قانون حمایت خانواده، دعوای نفقه را می‌توان در دادگاه محل اقامت خواهان نیز مطرح کرد.
بر اساس ماده ۱۱۹۹ قانون مدنی، پرداخت نفقه فرزندان در درجه اول بر عهده پدر است.
میزان نفقه با توجه به نیازهای متعارف فرزند و توانایی مالی پدر تعیین می‌شود.
در صورت اختلاف درباره مبلغ نفقه، دادگاه می‌تواند از کارشناس رسمی دادگستری نظرخواهی کند.
اگر پدر با وجود توانایی مالی از پرداخت نفقه خودداری کند، در شرایط مقرر در ماده ۵۳ قانون حمایت خانواده، امکان تعقیب کیفری نیز وجود دارد.