آیا در دوره مرخصی بدون حقوق، سابقه بیمه و سنوات شغلی همچنان ادامه پیدا میکند؟ پاسخ کوتاه این است که مرخصی بدون حقوق و واریز بیمه برای سنوات بهصورت خودکار بر عهده کارفرما نیست و این دوره، اصولاً سابقه بیمه و سابقه کارِ قابل محاسبه برای مزایای شغلی ایجاد نمیکند؛ مگر اینکه رابطه کاری و پرداخت حق بیمه طبق مقررات و توافق معتبر ادامه یافته باشد. بنابراین، صرف درخواست کارگر یا واریز مبلغی به حساب شخصی، سابقه رسمی ایجاد نخواهد کرد.
مرخصی بدون حقوق معمولاً با توافق کارگر و کارفرما برقرار میشود و در مدت آن، پرداخت مزد و مزایای وابسته به کار متوقف است. قرارداد کار ممکن است بهطور موقت در حالت تعلیق قرار گیرد، اما این وضعیت با پایان رابطه استخدامی تفاوت دارد. کارگر پس از پایان مرخصی، در صورت وجود شرایط توافقشده، میتواند به کار بازگردد؛ با این حال مدت مرخصی معمولاً جزو مدت اشتغال مؤثر برای محاسبه مزایایی مانند عیدی، سنوات پایان کار یا پایههای وابسته به سابقه محسوب نمیشود.
از سوی دیگر، سابقه بیمه تأمین اجتماعی با ارسال فهرست بیمه و پرداخت حق بیمه برای ماه مشخص ایجاد میشود. اگر در ماهی کار انجام نشده و کارفرما نیز فهرست بیمه ارسال نکرده باشد، آن ماه در سوابق بیمه ثبت نمیشود. اختلاف میان «حفظ شغل» و «ایجاد سابقه بیمه» از مهمترین نکاتی است که بسیاری از افراد نادیده میگیرند.
پرداخت حق بیمه از سوی کارفرما باید مبتنی بر رابطه واقعی کار، دستمزد و کارکرد یا وضعیت قانونی قابل ثبت باشد. کارفرما نمیتواند صرفاً برای افزایش سابقه، اطلاعات غیرواقعی در فهرست بیمه درج کند؛ زیرا چنین اقدامی ممکن است برای هر دو طرف، اختلاف و مسئولیت ایجاد کند. اگر کارگر در بخشی از ماه واقعاً کار کرده باشد، امکان بررسی و ثبت همان مدت طبق اسناد کارکرد وجود دارد، اما ثبت کل ماه نیازمند انطباق با مقررات بیمهای و اطلاعات حقوق و دستمزد است.
گاهی فرد میتواند پس از بررسی شرایط خود، از بیمه اختیاری یا صاحبان حرف و مشاغل آزاد استفاده کند. این بیمه با بیمه اجباری کارگاهی یکسان نیست و آثار آن درباره حمایتهای درمانی، بازنشستگی، ازکارافتادگی و مزایای وابسته باید جداگانه بررسی شود. بنابراین، مرخصی بدون حقوق و واریز بیمه برای سنوات الزاماً به معنای ادامه همه مزایای شغلی نیست.
ابتدا باید سوابق در سامانه یا شعبه تأمین اجتماعی بررسی شود. اگر کارفرما با وجود کارکرد واقعی، بیمه را ارسال نکرده باشد، کارگر میتواند با مدارک موجود موضوع را از مسیرهای اداری و مراجع حل اختلاف کار پیگیری کند. اما اگر مرخصی با توافق کامل و بدون کارکرد بوده باشد، اثبات الزام کارفرما به پرداخت بیمه دشوارتر است و نتیجه به متن توافق و وضعیت واقعی رابطه کاری بستگی دارد.
فرض کنید سارا با موافقت کتبی شرکت، سه ماه مرخصی بدون حقوق میگیرد. در این مدت هیچ کاری انجام نمیدهد و شرکت نیز فهرست بیمهای برای او ارسال نمیکند. سارا بعداً درخواست میکند شرکت حق بیمه آن سه ماه را برای افزایش سابقه پرداخت کند. در این مثال، صرف باقیماندن نام او در فهرست کارکنان، الزاماً حق بیمه ایجاد نمیکند و عبارت مرخصی بدون حقوق و واریز بیمه برای سنوات بهتنهایی دلیل کافی برای پذیرش درخواست نیست. اگر ثابت شود او در بخشی از دوره عملاً کار کرده، اسناد کارکرد میتواند نتیجه را تغییر دهد.
قبل از امضای مرخصی، باید روشن شود که مدت آن در سابقه شغلی چگونه محاسبه میشود، بیمه از چه طریقی ادامه مییابد و مسئول پرداخت چه کسی است. مرخصی بدون حقوق و واریز بیمه برای سنوات موضوعی وابسته به توافق، کارکرد واقعی و مقررات تأمین اجتماعی است؛ بنابراین بررسی کتبی مدارک و استعلام سابقه، مطمئنتر از اتکا به وعده شفاهی کارفرماست.