آیا مادر شاغل میتواند پیش از تولد نوزاد از محل کار خود مرخص شود؟ بله؛ مرخصی قبل از زایمان در چارچوب مرخصی زایمان قابل استفاده است و در وضعیت معمول، مادر میتواند تا سه ماه از این مرخصی را پیش از تاریخ زایمان درخواست کند؛ بااینحال، نحوه اجرا برای کارکنان دولت، کارگران مشمول تأمین اجتماعی و قراردادهای خاص ممکن است متفاوت باشد.
بر اساس مقررات حمایتی مربوط به خانواده و فرزندآوری، مدت مرخصی زایمان در حالت عادی ۹ ماه در نظر گرفته شده است. استفاده از سه ماه مرخصی پیش از زایمان، منوط به درخواست مادر و رعایت فرایند اداری محل کار است. در مواردی مانند تولد همزمان چندقلو، مدت حمایت قانونی میتواند بیشتر باشد. بنابراین سه ماه، سقف قابل استفاده پیش از تولد در چارچوب مرخصی زایمان است، نه یک مرخصی جداگانه و اضافه بر ۹ ماه.
تاریخ شروع مرخصی باید با گواهی پزشک و تاریخ احتمالی زایمان هماهنگ باشد. اگر مادر پیش از این زمان به دلیل بیماری یا شرایط پزشکی قادر به کار نباشد، موضوع ممکن است در قالب مرخصی استعلاجی بررسی شود. مرخصی استعلاجی از نظر دلیل، تأیید پزشکی و آثار بیمهای با مرخصی قبل از زایمان تفاوت دارد و نباید این دو عنوان بدون بررسی اسناد با یکدیگر اشتباه گرفته شوند.
بهتر است درخواست در دبیرخانه، سامانه اداری یا روشی ثبت شود که تاریخ ارسال و دریافت آن قابل اثبات باشد. نگهداری نسخه درخواست، پاسخ کارفرما، گواهی پزشکی و سوابق پرداخت حق بیمه در پیگیریهای بعدی اهمیت دارد. صرف اطلاع شفاهی به مدیر، دلیل مطمئنی برای اثبات درخواست محسوب نمیشود.
در بخش خصوصی، پرداخت غرامت دستمزد ایام بارداری معمولاً با بررسی شرایط بیمهشده و سوابق پرداخت حق بیمه توسط سازمان تأمین اجتماعی انجام میشود و الزاماً همانند دریافت حقوق عادی از کارفرما نیست. در دستگاههای دولتی، پرداخت حقوق و نحوه ثبت مرخصی تابع مقررات استخدامی و دستورالعمل داخلی دستگاه است. به همین دلیل، پیش از آغاز مرخصی باید از واحد اداری درباره پرداخت، کسورات، بیمه و بازگشت به کار استعلام کتبی گرفت.
فرض کنید ناهید کارگر یک شرکت خصوصی است و پزشک، تاریخ احتمالی زایمان او را ۲۰ شهریور اعلام کرده است. او در اول تیر درخواست مرخصی قبل از زایمان میدهد، اما کارفرما با این استدلال که هنوز زمان زایمان نزدیک نیست، درخواست را شفاهی رد میکند. ناهید باید ابتدا درخواست و گواهی پزشکی را رسمی ثبت کند و از سازمان تأمین اجتماعی درباره پذیرش و پرداخت غرامت استعلام بگیرد. اگر کارفرما از ثبت مرخصی یا بازگشت او به کار جلوگیری کند، مدارک ثبتشده میتواند در طرح شکایت نزد مراجع حل اختلاف کار مؤثر باشد؛ اما نتیجه نهایی به نوع قرارداد، سوابق بیمه و اسناد موجود بستگی دارد.
مرخصی قبل از زایمان معمولاً تا سه ماه از مرخصی زایمان ۹ماهه را شامل میشود و استفاده از آن نیازمند درخواست رسمی و مدارک پزشکی است. برای جلوگیری از اختلاف، تفاوت مرخصی زایمان و استعلاجی را روشن کنید، مدارک را ثبت و نگهداری نمایید و وضعیت پرداخت حقوق یا غرامت را پیش از شروع مرخصی از مرجع اداری یا بیمهای مربوط بپرسید.