آیا مستاجر میتواند از موجر کپی قرارداد اجاره یا قولنامه را مطالبه کند؟ بله؛ مستاجر و کپی قولنامه ارتباط مستقیمی با اثبات رابطه استیجاری، مبلغ اجاره، مدت قرارداد و تعهدات طرفین دارد و مستاجر باید یک نسخه امضاشده یا تصویر خوانا و کامل از آن را نزد خود نگه دارد. خودداری موجر از تحویل نسخه، لزوماً قرارداد را بیاعتبار نمیکند، اما اثبات حقوق مستاجر را دشوارتر خواهد کرد.
قرارداد اجاره با توافق طرفین و وجود شرایط قانونی شکل میگیرد و داشتن کپی، شرط ایجاد قرارداد نیست. با این حال، هر یک از طرفین باید بتواند مفاد توافق را بررسی و در زمان اختلاف به آن استناد کند. قرارداد بهتر است در چند نسخه متحدالمتن تنظیم شود و همه نسخهها به امضای موجر، مستاجر و در صورت وجود، شاهدان برسد.
کپی سادهای که فقط تصویر بخشی از قرارداد باشد، ارزش اثباتی کمتری از نسخه کامل و امضاشده دارد. بنابراین مستاجر باید مطمئن شود صفحات قرارداد، پیوستها، رسید ودیعه، شروط مربوط به تعمیرات و صورتجلسه تحویل ملک نیز در اختیار اوست.
کپی معتبر میتواند برای اثبات موارد زیر مورد استفاده قرار گیرد؛ البته ارزش نهایی آن به اصالت سند و سایر مدارک بستگی دارد:
در قراردادهای دارای کد رهگیری نیز اطلاعات ثبتشده میتواند به شناسایی معامله کمک کند، اما کد رهگیری بهتنهایی جایگزین بررسی مالکیت، اصالت امضا و متن کامل قرارداد نیست.
ابتدا درخواست خود را بهصورت مکتوب و محترمانه مطرح کنید؛ پیام قابل نگهداری یا اظهارنامه میتواند نشان دهد که نسخه قرارداد را مطالبه کردهاید. از امضای برگهای با عنوان «تحویل کامل مدارک» پیش از دریافت کپی خودداری کنید.
مرجع صالح، نوع درخواست و مدارک موجود بستگی دارد؛ بنابراین صرف مراجعه به کلانتری معمولاً اختلاف قراردادی را حل نمیکند و ممکن است نیاز به اقدام قضایی یا اثباتی وجود داشته باشد.
فرض کنید سارا یک واحد مسکونی را اجاره کرده، مبلغ ودیعه را از طریق انتقال بانکی پرداخته و کلید را تحویل گرفته است، اما موجر از دادن نسخه قرارداد خودداری میکند. در این وضعیت، مستاجر و کپی قولنامه تنها موضوع پرونده نیست؛ رسید بانکی، پیامهای طرفین، شهادت بنگاه و قبوض نیز میتوانند رابطه استیجاری را تقویت کنند. اگر مدت اجاره پایان یابد و موجر از بازگرداندن ودیعه خودداری کند، سارا میتواند با ارائه مجموعه این مدارک، مطالبه خود را از مرجع صالح پیگیری کند؛ اما نتیجه قطعی به اصالت اسناد و دفاعیات موجر وابسته است.
عکس ناقص، صفحه بدون امضا، قرارداد دارای قلمخوردگی بدون توضیح، یا تصویری که تاریخ و مبلغ آن خوانا نیست، در زمان اختلاف مشکلساز میشود. همچنین پرداخت اجاره نقدی بدون رسید، اعتماد به قولهای شفاهی و تحویل ندادن ودیعه در برابر رسید، موقعیت اثباتی مستاجر را ضعیف میکند. بهترین روش، نگهداری نسخه کاغذی و فایل دیجیتال، دریافت رسید برای هر پرداخت و ثبت هر تغییر در قرارداد با امضای دو طرف است.
مستاجر باید از ابتدای رابطه استیجاری، نسخه کامل و امضاشده قرارداد و همه پیوستها را دریافت کند. نداشتن کپی، قرارداد را خودبهخود باطل نمیکند، اما اثبات مبلغ، مدت و تعهدات را دشوار میسازد. اگر موجر همکاری نکرد، مدارک پرداخت و مکاتبات را حفظ کنید و پیش از هر اقدام، مسیر حقوقی متناسب با اسناد موجود را انتخاب کنید.