آیا کارفرما حقوق، اضافهکاری یا سابقه بیمه شما را کامل پرداخت نکرده است؟ مطالبه بیمه و حقوق و اضافه کاری از مسیرهای قانونی جدا اما مرتبط انجام میشود و در صورت وجود مدارک، میتوان حقوق معوق، فوقالعاده اضافهکاری و ثبت سابقه بیمه را پیگیری کرد. برای حقوق و اضافهکاری، مرجع اصلی اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی است؛ اما اصلاح سابقه و مطالبه حق بیمه معمولاً از طریق سازمان تأمین اجتماعی و با رسیدگی به رابطه کاری دنبال میشود.
هرگاه رابطه کارگری و کارفرمایی وجود داشته باشد، حتی اگر قرارداد کتبی تنظیم نشده باشد، کارگر میتواند مطالبات خود را مطرح کند. دریافت مزد کمتر از توافق یا قانون، پرداختنشدن مزایای شغلی و انجام کار بیش از ساعات عادی، از موارد قابل طرح هستند. مطابق قانون کار، اضافهکاری اصولاً نیازمند توافق کارگر و کارفرماست و باید با فوقالعاده قانونی پرداخت شود؛ بنابراین صرف حضور طولانی در محل کار همیشه بهتنهایی برای اثبات اضافهکاری کافی نیست.
در دعوای مطالبه بیمه و حقوق و اضافه کاری باید میان «دستمزد پرداختنشده» و «حق بیمه پرداختنشده» تفاوت گذاشت. حق بیمه معمولاً مستقیماً به کارگر پرداخت نمیشود، بلکه کارفرما مکلف است کارگر مشمول قانون کار را بیمه کند و سابقه او را در سازمان تأمین اجتماعی ثبت نماید.
نبود قرارداد کتبی به معنای از بین رفتن حق کارگر نیست، اما ارائه دلیل، رسیدگی را آسانتر میکند. مدارک و قرائن مفید عبارتاند از:
برای تعیین مبلغ، باید مدت اشتغال، مزد مبنا، ساعات کار عادی، ساعات اضافهکاری و مبالغ پرداختشده مشخص شود. ادعا با دلیل تفاوت دارد؛ ثبت شکایت بهتنهایی طلب را ثابت نمیکند و مرجع رسیدگی مدارک طرفین را بررسی میکند.
در گام نخست، بهتر است کارگر درخواست کتبی خود را با ذکر دوره اشتغال، مبلغ تقریبی و موضوع بیمه به کارفرما اعلام کند و رسید آن را نگه دارد. در صورت بینتیجهبودن، شکایت حقوق و اضافهکاری در اداره کار محل انجام کار مطرح میشود. پس از ثبت دادخواست، ابلاغ، جلسه رسیدگی و بررسی ادله، امکان صدور رأی بدوی و اعتراض در مهلت مقرر وجود دارد.
برای سابقه بیمه، میتوان با مدارک اشتغال به شعبه تأمین اجتماعی مراجعه کرد و درخواست بررسی رابطه کاری و سوابق پرداختنشده را ارائه داد. نتیجه ممکن است به بازرسی، بررسی لیستهای بیمه و احراز مدت واقعی کار وابسته باشد. در برخی پروندهها، رأی قطعی اداره کار برای پیگیری بیمه اهمیت زیادی دارد. عبارت مطالبه بیمه و حقوق و اضافه کاری نباید باعث شود همه خواستهها در یک مرجع یا با یک خواسته واحد مطرح شوند.
فرض کنید مریم هجده ماه در یک فروشگاه کار کرده، حقوقش به حساب بانکی واریز شده، اما کارفرما فقط شش ماه از او بیمه کرده و ساعات کار روزانه نیز در پیامهای کاری و گزارش حضور ثبت شده است. مریم میتواند برای مطالبه بیمه و حقوق و اضافه کاری، مدارک بانکی، پیامها، شهادت همکاران و سابقه بیمه را ارائه کند. اگر رابطه کاری و میزان ساعات اضافی احراز شود، اداره کار درباره مطالبات مزدی تصمیم میگیرد و سازمان تأمین اجتماعی درباره اصلاح و تکمیل سابقه بیمه رسیدگی خواهد کرد. نتیجه قطعی به اعتبار و تناسب مدارک بستگی دارد.
طرح مبلغ بدون محاسبه، نادیدهگرفتن پرداختهای قبلی، ارائه تصویر ناقص از پیامها، تأخیر در جمعآوری مدارک و اشتباه گرفتن حقوق ناخالص با مبلغ دریافتی، از خطاهای رایج است. همچنین استعفا یا پایان همکاری، بهخودیخود مطالبات گذشته را از بین نمیبرد؛ اما باید تاریخ و نوع پایان رابطه کاری روشن باشد.
مطالبه بیمه و حقوق و اضافه کاری نیازمند تفکیک خواستهها، جمعآوری دلیل و مراجعه به مرجع درست است. قرارداد، سوابق بانکی، حضور و غیاب و مکاتبات کاری را حفظ کنید، مبلغ را دورهبهدوره محاسبه نمایید و پیش از ثبت شکایت، تفاوت حق بیمه با مزد قابل پرداخت را در نظر بگیرید.