چگونه وراث میتوانند موجودی حساب بانکی فرد فوتشده را دریافت کنند؟ پاسخ این است که مطالبه حساب بانکی متوفی معمولاً پس از احراز فوت، تعیین وراث و ارائه مدارک قانونی به بانک انجام میشود و در صورت اختلاف یا امتناع، از طریق اظهارنامه و دادخواست قابل پیگیری است. صرف داشتن کارت بانکی، رمز یا اطلاع از شماره حساب، برای برداشت قانونی وجه کافی نیست و ممکن است مسئولیت مدنی یا حتی کیفری ایجاد کند.
اصل بر این است که موجودی حساب، پس از کسر بدهیها و حقوق قانونی مقدم، در زمره داراییهای متوفی قرار میگیرد و به همه وراث، به نسبت سهمالارث، تعلق دارد. بنابراین یک وارث بهتنهایی نمیتواند کل وجه را مطالبه یا برداشت کند؛ مگر اینکه از سایر وراث وکالت معتبر داشته باشد یا وجه مورد ادعا متعلق به شخص او باشد.
همسر، فرزند، پدر، مادر یا سایر بستگان تنها در صورتی وارث محسوب میشوند که رابطه وراثت آنان با گواهی انحصار وراثت احراز شده باشد. وصیتنامه نیز فقط در حدود اعتبار قانونی خود اثر دارد و نمیتواند بدون رعایت حقوق وراث، تمام موجودی را به شخص دیگری منتقل کند.
بانک ممکن است برای شناسایی همه حسابها، سپردهها، گواهیهای سپرده و صندوق امانات، درخواست استعلام رسمی کند. بهتر است پیش از مراجعه، از همان شعبه درباره فرمها و مدارک تکمیلی پرسوجو شود؛ زیرا رویه اجرایی بانکها و وضعیت مالیاتی پرونده میتواند متفاوت باشد.
ابتدا باید گواهی انحصار وراثت دریافت و وضعیت مالیاتی متوفی بررسی شود. سپس وراث یا نماینده قانونی آنان به بانک مراجعه و درخواست شناسایی و پرداخت موجودی را مطرح میکنند. بانک پس از کنترل مدارک، بدهی احتمالی، محدودیتهای قضایی و سهم هر وارث، وجه را مطابق مقررات پرداخت یا به حسابهای معرفیشده منتقل میکند.
اگر بانک بدون دلیل موجه از ارائه اطلاعات یا پرداخت سهم قانونی خودداری کند، ارسال اظهارنامه رسمی و ثبت درخواست کتبی اهمیت دارد. پس از آن، در صورت استمرار امتناع، میتوان با توجه به خواسته و مدارک، دعوای مطالبه وجه یا الزام بانک به انجام تعهد را در مرجع صالح مطرح کرد. در این وضعیت، مطالبه حساب بانکی متوفی باید با مشخص کردن خواهانها، سهم هر وارث و مستندات بانکی انجام شود.
برداشت وجه پس از فوت، بدون اجازه سایر وراث یا مجوز قانونی، میتواند موجب مطالبه اصل مبلغ، خسارت و در مواردی طرح ادعای کیفری شود. حتی اگر برداشتکننده یکی از وراث باشد، مالکیت او فقط به اندازه سهمالارثش است. همچنین ادعای اینکه متوفی پیش از فوت اجازه برداشت داده، باید با دلیل قابل قبول مانند وکالت معتبر، سند انتقال یا قرائن قابل اثبات پشتیبانی شود.
فرض کنید «رضا» فوت کرده و از او یک همسر و دو فرزند باقی مانده است. یکی از فرزندان با کارت بانکی پدر، بخشی از سپرده را برداشت میکند. همسر و فرزند دیگر میتوانند با گواهی انحصار وراثت، گردش حساب و مدارک فوت، مطالبه حساب بانکی متوفی را پیگیری کنند. دادگاه پس از احراز مبلغ برداشتشده و سهم هر شخص، ممکن است برداشتکننده را به بازگرداندن مبالغ متعلق به دیگران محکوم کند؛ البته نتیجه نهایی به اسناد، زمان برداشت و دفاعیات طرفین وابسته است.
برای مطالبه حساب بانکی متوفی، احراز وراثت، تکمیل مدارک بانکی و رعایت تشریفات مالیاتی ضروری است. هیچ وارثی نباید پیش از تعیین سهم قانونی، موجودی را منفرداً برداشت کند. ثبت درخواست کتبی، دریافت پاسخ بانک و مشورت با وکیل در پروندههای دارای اختلاف، از مهمترین اقدامات برای حفظ حقوق وراث است.