آیا پس از فوت مادر میتوان مهریه او را از همسر یا اموال باقیمانده مطالبه کرد؟ بله، مطالبه مهریه مادر پس از فوت امکانپذیر است؛ زیرا مهریه با فوت زن از بین نمیرود و طلبی مالی محسوب میشود که به ورثه او منتقل میگردد. اگر شوهر نیز فوت کرده باشد، این طلب باید از ترکه او پرداخت شود و ورثه مادر، هرکدام به نسبت سهمالارث خود، حق پیگیری دارند.
مهریه تا زمانی که پرداخت نشده، حق مالی زن است. پس از فوت مادر، این حق به صورت قهری به ورثه منتقل میشود؛ بنابراین فرزندان، شوهر، پدر و مادر او، در صورت زنده بودن و با توجه به گواهی انحصار وراثت، ممکن است در این طلب ذینفع باشند. سهم هر وارث از خود مهریه، مطابق قواعد ارث تعیین میشود، نه بر اساس توافق خانوادگی یا تعداد افرادی که برای پیگیری اقدام کردهاند.
اگر شوهر مادر زنده باشد، دعوا یا درخواست اجرا علیه شخص او مطرح میشود. اگر شوهر پیش از مادر فوت کرده باشد، طلب مهریه از داراییهای بهجامانده از شوهر قابل پیگیری است. در این وضعیت، ابتدا بدهیهای متوفی از ترکه پرداخت میشود و سپس باقیمانده دارایی میان ورثه شوهر تقسیم خواهد شد. بنابراین انتقال ملک یا تقسیم ترکه پیش از تعیین تکلیف بدهی، میتواند روند وصول را دشوارتر کند.
مهمترین مدرک، سند ازدواج رسمی یا رونوشت معتبر آن است. در کنار آن، مدارک هویتی و اسناد زیر معمولاً ضرورت دارد:
اگر سند ازدواج در دسترس نباشد، میتوان از دفترخانه ثبتکننده ازدواج رونوشت گرفت. ادعای شفاهی درباره مقدار مهریه معمولاً برای وصول کافی نیست و باید با سند یا دلایل قابل پذیرش اثبات شود. همچنین باید بررسی شود که مادر پیش از فوت، تمام یا بخشی از مهریه را بخشیده، دریافت یا بابت آن توافقی کرده است یا خیر.
چنانچه ازدواج رسمی باشد، معمولاً میتوان از طریق دفتر ازدواج و سپس اجرای ثبت برای وصول مهریه اقدام کرد. شناسایی و توقیف اموال، ممنوعیت نقلوانتقال برخی داراییها و پیگیری حقوق مالی از مسیر اجرا انجام میشود. در صورت وجود اختلاف درباره اصل مهریه، میزان آن، پرداخت قبلی یا مالکیت اموال، مراجعه به دادگاه و طرح دعوای مناسب ضرورت پیدا میکند.
در مطالبه مهریه مادر پس از فوت، همه ورثه بهتر است در روند اقدام مشخص باشند؛ زیرا یکی از آنان نمیتواند سهم دیگران را بدون نمایندگی قانونی دریافت کند. اگر برخی ورثه با اقدام موافق نیستند، هر وارث میتواند نسبت به سهم خود پیگیری کند، اما تعیین دقیق خواسته و طرف دعوا اهمیت زیادی دارد.
فرض کنید مادر فوت کرده و مهریه او ۵۰۰ سکه بوده است. شوهر نیز پیش از او فوت کرده و سه فرزند و همسر متوفی، ورثه مادر هستند. در این مثال، ابتدا باید بدهی بودن مهریه و میزان آن احراز شود. سپس ۵۰۰ سکه به عنوان طلب از ترکه شوهر بررسی میشود و پس از وصول، میان ورثه مادر طبق سهمالارث تقسیم خواهد شد. بنابراین مطالبه مهریه مادر پس از فوت به معنای تعلق تمام مهریه به فرزندان نیست و سهم شوهرِ مادر، در صورت زنده بودن در زمان فوت، باید محاسبه شود.
مطالبه مهریه مادر پس از فوت حق قانونی ورثه است، اما موفقیت آن به رسمی بودن ازدواج، اثبات میزان مهریه، وضعیت حیات شوهر، وجود ترکه و بررسی پرداخت یا بخشش قبلی بستگی دارد. پیش از هر اقدام، دریافت گواهی انحصار وراثت، بررسی سند ازدواج و شناسایی داراییهای بدهکار میتواند از طرح دعوای ناقص یا اشتباه جلوگیری کند.