آیا برای گرفتن طلب حتماً باید سفته یا چک در اختیار داشته باشید؟ خیر؛ مطالبه وجه بدون سفته و چک نیز امکانپذیر است، مشروط بر اینکه وجود دین، میزان آن و سررسید یا زمان مطالبه با دلایل قابل قبول اثبات شود. قرارداد، رسید پرداخت، پیامک، مکاتبات، اقرار بدهکار، فیش واریز بانکی و شهادت، بسته به شرایط پرونده، میتوانند برای اثبات طلب مورد استفاده قرار گیرند.
خواهان باید نشان دهد که خوانده به موجب قرارداد، قرض، معامله، ارائه خدمات یا سبب قانونی دیگر، مبلغی به او بدهکار است. صرف ادعای شفاهی معمولاً برای صدور حکم کافی نیست؛ اما نبود سند رسمی به معنای از بین رفتن حق مطالبه نیست. اگر موعد پرداخت در قرارداد تعیین نشده باشد، مطالبه رسمی طلب، مانند ارسال اظهارنامه، میتواند در اثبات زمان مطالبه و برخی آثار قانونی اهمیت داشته باشد.
در مطالبه وجه بدون سفته و چک، دادگاه مجموعه دلایل را بررسی میکند، نه فقط یک مدرک منفرد را. بنابراین ممکن است ترکیب پیامهای طرفین، واریز بانکی و اقرار ضمنی بدهکار، ارزش اثباتی بیشتری از یک ادعای شفاهی یا رسید ناقص داشته باشد.
پرینت حساب بانکی بهتنهایی همیشه ثابت نمیکند که واریز بابت قرض یا بدهی بوده است؛ عنوان پرداخت، توضیحات تراکنش و ارتباط آن با سایر مدارک اهمیت دارد. همچنین پیامهای ویرایششده یا تصاویری که اصالت و انتسابشان روشن نیست، ممکن است با ایراد طرف مقابل مواجه شوند.
ابتدا باید مدارک مرتب و مبلغ دقیق بدهی مشخص شود. سپس از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی، دادخواست مناسب با عنوان مطالبه وجه و در صورت وجود شرایط، درخواست خسارت تأخیر تأدیه یا تأمین خواسته ثبت میشود. مرجع صالح معمولاً با توجه به اقامتگاه خوانده و گاهی محل اجرای تعهد تعیین میشود. پس از ابلاغ، خوانده فرصت دفاع دارد و دادگاه ممکن است برای بررسی اصالت اسناد یا حسابها، موضوع را به کارشناس ارجاع دهد.
هزینه دادرسی بر اساس مبلغ خواسته و مقررات زمان ثبت دادخواست محاسبه میشود و حقالوکاله وکیل نیز جداگانه است. درخواست تأمین خواسته نیز شرایط خاص خود را دارد و پذیرش آن قطعی نیست. در صورت صدور حکم و قطعی شدن آن، اجرای احکام میتواند از اموال یا حسابهای قابل شناسایی بدهکار، در حدود مقررات، اقدام کند.
فرض کنید سارا مبلغی را به حساب علی واریز کرده و در پیامرسان، علی چند بار اصل بدهی و زمان بازپرداخت را تأیید کرده است. اگر علی وجه را نپردازد، سارا میتواند برای مطالبه وجه بدون سفته و چک اقدام کند و رسید بانکی، پیامها و اظهارنامه را ارائه دهد. نتیجه پرونده به اصالت پیامها، انتساب حساب، دفاع علی و ارزیابی مجموع دلایل بستگی دارد؛ بنابراین هیچیک از این مدارک بهتنهایی تضمینکننده صدور حکم نیست.
نداشتن چک یا سفته مانع قطعی طرح دعوا نیست. در مطالبه وجه بدون سفته و چک، مهمترین اقدام، جمعآوری منظم دلایل، تعیین دقیق منشأ بدهی و ثبت دادخواست صحیح است. پیش از اقدام، بهتر است اعتبار مدارک، امکان شناسایی اموال بدهکار و احتمال ایرادهای دفاعی بررسی شود تا هزینه و زمان دادرسی کاهش یابد.