اگر اجارهنامه سرقفلی گم شود، مستأجر چگونه میتواند حق خود را ثابت کند؟ در مفقودی اجاره نامه سرقفلی، اصل حق معمولاً با یک مدرک منفرد از بین نمیرود، اما مستأجر باید از طریق دریافت رونوشت، جمعآوری اسناد پرداخت و ارائه شهادت یا قرائن معتبر، رابطه استیجاری و میزان حقوق خود را اثبات کند. نتیجه پرونده به تاریخ قرارداد، مفاد آن، وضعیت ملک و مدارک موجود بستگی دارد.
خیر؛ گم شدن سند، بهخودیخود موجب زوال حق سرقفلی یا حق استفاده از ملک نمیشود. اجارهنامه فقط یکی از دلایل اثبات قرارداد است و ممکن است وجود رابطه حقوقی با دلایل دیگری مانند رسید پرداخت، سوابق بانکی، اظهارنامه، قبوض، مجوز کسب، پرونده مالیاتی، مکاتبات طرفین و شهادت شهود اثبات شود.
با این حال، سرقفلی با اجاره عادی تفاوت دارد. ممکن است مبلغی بابت سرقفلی پرداخت شده باشد، اما شرایط انتقال، تمدید، تخلیه یا استرداد آن در قرارداد یا قانون حاکم تعیین شده باشد. همچنین نباید «سرقفلی» را بدون بررسی، با «حق کسب و پیشه و تجارت» یکی دانست؛ تاریخ انعقاد قرارداد و قانون قابل اجرا در این تفاوت مؤثر است.
اگر قرارداد در دفترخانه تنظیم شده باشد، میتوان از همان دفترخانه درخواست رونوشت یا گواهی مربوط کرد. در قراردادهای عادی نیز باید از موجر یا بنگاه تنظیمکننده، نسخه موجود مطالبه شود. ارسال درخواست کتبی یا اظهارنامه، سابقهای قابل استناد برای پیگیری بعدی ایجاد میکند.
ابتدا موضوع را بهصورت مکتوب به موجر اعلام و درخواست تهیه رونوشت یا تنظیم اقرارنامه کنید. سپس همه پرداختها و مدارک تصرف را گردآوری نمایید. اگر موجر همکاری نکرد یا وجود قرارداد را انکار کرد، با توجه به هدف شما، امکان طرح دعوای اثبات رابطه استیجاری، اثبات وقوع قرارداد، مطالبه وجه یا دفاع در برابر دعوای تخلیه بررسی میشود.
مرجع رسیدگی معمولاً دادگاه صالح محل وقوع ملک است، اما عنوان دقیق دعوا و مرجع آن به خواسته، ارزش مالی، نوع قرارداد و وضعیت ثبتی ملک بستگی دارد. پیش از طرح دعوا باید مشخص شود که هدف، اثبات اصل اجاره، اثبات پرداخت سرقفلی، جلوگیری از تخلیه یا مطالبه خسارت است. صرف ثبت گزارش مفقودی، قرارداد را اثبات نمیکند و بیشتر برای اعلام فقدان سند و جلوگیری از سوءاستفاده احتمالی کاربرد دارد.
فرض کنید علی یک واحد تجاری را در سالهای گذشته اجاره کرده و مبلغی نیز بابت سرقفلی پرداخته است، اما اصل قرارداد در جابهجایی محل سکونت گم شده است. موجر بعداً دریافت سرقفلی و وجود توافق درباره تمدید اجاره را انکار میکند. علی میتواند تصویر قرارداد نزد شریک یا بنگاه، رسیدهای بانکی، مجوز کسب صادرشده برای همان نشانی و شهادت دو شاهد را ارائه کند. در این وضعیت، مفقودی اجاره نامه سرقفلی مانع طرح ادعا نیست؛ ولی دادگاه باید مجموع دلایل را بررسی کند و پذیرش ادعا قطعی نخواهد بود.
امضای برگه جدید بدون درج دقیق حقوق قبلی، دریافت وجه بدون رسید، اعتماد به شهادتهای مبهم، خودداری از پاسخ به اظهارنامه موجر و طرح دعوای نامتناسب از اشتباههای رایج است. همچنین در مفقودی اجاره نامه سرقفلی نباید بدون مشورت حقوقی، اصل پرداخت سرقفلی یا شرایط انتقال را بهصورت ناقص و شفاهی تأیید کرد. بهتر است پیش از هر مذاکره، مدارک دستهبندی و متن اظهارات با توجه به هدف حقوقی تنظیم شود.
مفقود شدن اجارهنامه پایان حقوق مستأجر نیست، اما اثبات آن را دشوارتر میکند. دریافت رونوشت، حفظ سوابق بانکی و کسب، مکاتبه رسمی با موجر و انتخاب درست خواسته قضایی، مهمترین اقدامات هستند. چون نتیجه به تاریخ قرارداد و ادله موجود وابسته است، بررسی اسناد توسط وکیل یا مشاور حقوقی پیش از امضا یا طرح دعوا اهمیت زیادی دارد.